Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΙΣΠΡΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΚΕΔΕ

Ενώ για την αναγκαστική εκτέλεση επί ιδιωτικών διαφορών υπάρχουν πολλά και αξιόλογα συγγράμματα, για την αναγκαστική εκτέλεση με σκοπό την είσπραξη δημοσίων εσόδων υπάρχει κενό, το οποίο φιλοδοξεί να καλύψει η παρούσα μελέτη.

Ο Κώδικας Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ) ρυθμίζει τη διοικητική εκτέλεση, δηλαδή το σύνολο των κανόνων δικαίου που διέπουν τη διαδικασία αναγκαστικής εισπράξεως των δημοσίων εσόδων. Η διαδικασία αυτή στηρίζεται σε ένα νόμιμο τίτλο ο οποίος προσδιορίζεται  από την προηγούμενη διοικητική διαδικασία βεβαιώσεως των δημοσίων εσόδων. Με την παρούσα μελέτη εξετάζονται τα ανακύπτοντα κατά τη διαδικασία βεβαιώσεως προβλήματα, τα οποία δύνανται να επηρεάζουν τη διαδικασία εκτελέσεως. Η περιεκτική και εμπεριστατωμένη ανάλυση του συγγραφέα δεν περιορίζεται μόνο σε ζητήματα δικονομικού δικαίου, παράλληλα εξετάζονται σε όλες τις ενότητες του έργου και θέματα ουσιαστικού δικαίου, όπως η γένεση της δημόσιας απαιτήσεως και ο χρόνος παραγραφής.

Η διοικητική εκτέλεση αποτελεί κλάδο του δικονομικού δικαίου. Σε αυτή εφαρμόζονται θεσμοί γνωστοί από τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως η κατάσχεση και ο πλειστηριασμός. Τα κενά του ΚΕΔΕ καλύπτονται με αναλογική εφαρμογή των διατάξεων της Πολιτικής Δικονομίας.

Βασική έννοια του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων και του δικαίου της διοικητικής εκτελέσεως, είναι αυτή του δημοσίου εσόδου. Ο συγγραφέας οριοθετεί την έννοια του δημοσίου εσόδου. Τα δημόσια έσοδα διακρίνονται σε εν στενή εννοία έσοδα και εν ευρεία εννοία έσοδα. Μεγάλο μέρος των δημοσίων εσόδων προέρχεται από τη φορολογία. Κατά την ανάλυση της έννοιας από τον συγγραφέα, επισημαίνεται ότι δεν είναι σωστό να ταυτίζουμε το δημόσιο έσοδο με το φορολογικό, δεδομένου ότι το Δημόσιο έχει έσοδα τόσο από τις μετατροπές των ποινών που επιβάλλουν τα ποινικά δικαστήρια, την επιβολή προστίμων για διοικητικές παραβάσεις, την διαχείριση της ιδιωτικής του περιουσίας, όσο και από την εκποίηση περιουσιακών στοιχείων. Από όλα τα θέματα του ΚΕΔΕ, το ενδιαφέρον της θεωρίας επικεντρώνεται στη συνταγματικότητα του μέτρου της προσωπικής κράτησης. Αυτό είναι πράγματι φυσικό, διότι στην περίπτωση αυτή έχουμε στέρηση της προσωπικής ελευθερίας του οφειλέτη και ως εκ τούτου προσελκύεται το ενδιαφέρον των θεωρητικών των ατομικών ελευθεριών.

Επιπλέον, στην παρούσα μελέτη ο συγγραφέας εμβαθύνει στην έννοια της υποκείμενης σχέσης. Λόγω του ότι οι απαιτήσεις του Δημοσίου, μπορούν να προκύψουν από την εφαρμογή κανόνων είτε του δημοσίου είτε του ιδιωτικού δικαίου, τούτο έχει ως συνέπεια οι διατάξεις του ΚΕΔΕ να ερμηνεύονται τόσο από τα διοικητικά δικαστήρια όσο και από τα πολιτικά δικαστήρια. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει κίνδυνος εκδόσεως αποφάσεων με αντιφατικό περιεχόμενο οπότε καθίσταται αναγκαία η επέμβαση του ΑΕΔ. Κατά το ΑΕΔ, οι διαφορές που γεννώνται κατά τη διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης είναι διοικητικές, εφόσον η υποκείμενη σχέση επί της οποίας ερείδεται ο νόμιμος τίτλος εισπράξεως είναι σχέση δημοσίου δικαίου,  ιδιωτικές δε όταν η υποκείμενη σχέση είναι σχέση ιδιωτικού δικαίου.

Μεγάλο θεωρητικό ενδιαφέρον, κατά τον συγγραφέα, προκαλεί και η εκμετάλλευση της περιουσίας του Δημοσίου, που διακρίνεται σε εν στενή εννοία δημόσια περιουσία και σε ιδιωτική περιουσία του δημοσίου.

Η μελέτη διακρίνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο εξετάζονται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις της διοικητικής εκτελέσεως, θέματα δηλαδή που αφορούν στη βεβαίωση των δημοσίων εσόδων. Ειδικότερα σε αυτό το κεφάλαιο ερμηνεύονται θέματα σχετικά με τη συγκρότηση του νομίμου τίτλου, τη διαδικασία βεβαιώσεως, τις παραγραφές των απαιτήσεων του Δημοσίου και τον συμψηφισμό των απαιτήσεων.

Το δεύτερο μέρος πραγματεύεται τη διαδικασία εκτελέσεως και αναλύεται η κατάσχεση και ο πλειστηριασμός. Στο τρίτο μέρος  ερμηνεύεται το ένδικο βοήθημα της ανακοπής. Περιγράφεται η ανακοπή κατά του νομίμου τίτλου εκτελέσεως, η ανακοπή κατά πράξεων κατασχέσεως και η ανακοπή κατά πλειστηριασμού. Στο τέλος του έργου παρατίθενται οι νομοθετικές διατάξεις του  ΚΕΔΕ (ΝΔ 356/1974), όπως ισχύει μέχρι σήμερα.