ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ

Με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» η αυτοδιοίκηση επαναθεμελιώνεται διοικητικά, οικονομικά και πολιτικά. Ο αυτοδιοικητικός χάρτης της χώρας αλλάζει με τον Καλλικράτη και τις θεσμικές τομές του. Οι επίμαχες αλλαγές αφορούν τόσο την πρωτοβάθμια τοπική αυτοδιοίκηση όσο και την δευτεροβάθμια τοπική αυτοδιοίκηση αλλά και την αποκεντρωμένη διοίκηση. Ο Καλλικράτης αποτελεί τη νέα αρχιτεκτονική για τη διοικητική αναδιοργάνωση της χώρας με τη σύσταση αφενός μεν νέων δήμων που προέρχονται από τη συνένωση των προϋφισταμένων και αποτελούν τον πρώτο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης ενώ καθιστά τις περιφέρειες δεύτερο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης θεμελιώνοντας έτσι μια «νέα αυτοδιοίκηση» αφετέρου δε θέτει σε νέα βάση την αποκεντρωμένη διοίκηση.

Σκοπός του παρόντος έργου είναι να παρουσιάσει τις νέες ρυθμίσεις, έτσι ώστε να κατανοήσει ο κάθε ενδιαφερόμενος τον τρόπο με τον οποίο δομείται πλέον η αυτοδιοίκηση επάνω στους δύο νέους πυλώνες της που είναι οι δήμοι και οι περιφέρειες. Ο Καλλικράτης τροποποιεί ομοίως και την αποκεντρωμένη διοίκηση με τη σύσταση των νέων κρατικών περιφερειών. Αρχικά με τη μορφή Εισαγωγικής παρουσίασης εξετάζεται η τοπική αυτοδιοίκηση διαχρονικά ενώ δίδεται και το συνταγματικό πλαίσιο στο οποίο έχει αναπτυχθεί η τοπική αυτοδιοίκηση. Στο πλαίσιο της Εισαγωγικής παρουσίασης υπάρχει ιδιαίτερο και εκτεταμένο κεφάλαιο υπό τον τίτλο «Πρόγραμμα Καλλικράτης» στο οποίο παρουσιάζονται οι δομικές και οι ειδικές ρυθμίσεις του νέου συστήματος, έτσι ώστε να έχει κάποιος σφαιρική άποψη για τον τρόπο με τον οποίο έχει σχεδιαστεί η αυτοδιοίκηση και η αποκεντρωμένη διοίκηση. Εξετάζονται δηλαδή ζητήματα, όπως οι δήμοι ως πρώτος βαθμός αυτοδιοίκησης, οι Περιφέρειες ως δεύτερος βαθμός αυτοδιοίκησης και η αποκεντρωμένη διοίκηση. Επιπλέον, αναλύονται ζητήματα, όπως το εκλογικό σύστημα για την ανάδειξη των αρχών που θα προΐστανται στους νέους ΟΤΑ, το σύστημα διακυβέρνησης των νέων ΟΤΑ, η καταστατική θέση των αιρετών, οι ενισχυμένες αρμοδιότητες των νέων ΟΤΑ και άλλα ζητήματα συναφή με την αυτοδιοίκηση και την αποκεντρωμένη διοίκηση. Στη συνέχεια παρατίθεται αυτούσιος ο νόμος «Πρόγραμμα Καλλικράτης» και εκτίθενται όλες οι νέες διατάξεις με τις οποίες αναμορφώνεται πλήρως η αυτοδιοίκηση με τους δήμους και τις περιφέρειες και η αποκεντρωμένη διοίκηση με τις αποκεντρωμένες κρατικές διοικήσεις. Ομοίως, παρουσιάζονται οι ρυθμίσεις για θεσμούς, όπως οι νησιωτικοί και ορεινοί δήμοι, οι νησιωτικές περιφέρειες και η Μητροπολιτική περιφέρεια.

Στο πλαίσιο της καλύτερης δυνατής κατανόησης του τρόπου με τον οποίο έχει διαμορφωθεί η αυτοδιοίκηση και η αποκεντρωμένη διοίκηση στο πλαίσιο του προγράμματος «Καλλικράτης» παρατίθενται αποσπάσματα από την αιτιολογική έκθεση του νόμου κάτω από κάθε οικείο άρθρο.

Τέλος, τον αναγνώστη βοηθά το αναλυτικό αλφαβητικό ευρετήριο που περιλαμβάνει όλους τους όρους που απαντώνται στο κείμενο του νόμου - «Πρόγραμμα Καλλικράτης» και ειδικά τα νέα όργανα που στελεχώνουν την αυτοδιοίκηση και την αποκεντρωμένη διοίκηση.