ΠΟΙΝΙΚΟΣ ΕΓΚΛΕΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Οι κρατούμενοι αποτελούν κοινωνικές ομάδες, οι οποίες λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών ή των συνθηκών που τις χαρακτηρίζουν έχουν μειωμένη δυνατότητα άσκησης των δικαιωμάτων τους. Οι κρατούμενοι περαιτέρω υπόκεινται σε ειδική σχέση εξουσίασης, που καθιστά αυτή την ομάδα πολιτών ιδιαίτερα ευάλωτη σε καταχρήσεις. Ως εκ τούτου, για τους κρατούμενους, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει εκ των πραγμάτων κρίσιμο ρόλο.

Στον παρόντα τόμο συγκεντρώνεται υλικό το οποίο έχει παραχθεί στη διάρκεια των τελευταίων ετών και αφορά παρεμβάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη για διάφορα θέματα δικαιωμάτων των κρατουμένων. Πρόκειται για ειδικές εκθέσεις, πορίσματα ή απλά έγγραφα του Συνηγόρου του Πολίτη στα οποία έχουν καταγραφεί απόψεις, θέσεις και προτάσεις της Αρχής και τα οποία έχουν, κατά καιρούς, τεθεί υπόψη των αρμοδίων οργάνων. Η δημιουργία αυτού του υλικού είναι προϊόν συλλογικής προσπάθειας του προσωπικού που εργάστηκε στα πλαίσια της ανεξάρτητης Αρχής, υπό την ευθύνη των Συνηγόρων του Πολίτη (Ν. Διαμαντούρου, Γ. Καμίνη) και των κάθε φορά αρμόδιων Βοηθών Συνηγόρων.

Μετά από την εισαγωγή με τίτλο «Φυλακή και Ελευθερίες: Επικίνδυνες Σχέσεις», αναπτύσσονται ζητήματα αναφορικά με τη διαφάνεια και τον έλεγχο των φυλακών από τον Συνήγορο του Πολίτη και την Επιτροπή προστασίας ψυχικά ασθενών, την εισαγωγή και τις μεταγωγές κρατουμένων, την κράτηση σε «οιονεί φυλακές» (παραμονή «ποινικών» κρατουμένων σε αστυνομικά κρατητήρια, θεραπευτική φύλαξη ακαταλογίστων ψυχικά ασθενών), τη νομιμότητα του εγκλεισμού, τα δικαιώματα των κρατουμένων (εκπαίδευση, θρησκευτική ελευθερία, υγειονομική περίθαλψη, ακώλυτη επικοινωνία με συνήγορο κ.ά.), τις τακτικές άδειες κρατουμένων, τη διάρκεια της κράτησης και την επαγγελματική αποκατάσταση και γενικότερα επανένταξη των αποφυλακισμένων. Το έργο συμπληρώνεται με παράρτημα όπου παρατίθενται τα αποτελέσματα διενέργειας αυτοψιών σε διάφορες φυλακές της χώρας, καθώς και με προτάσεις βελτίωσης του Σωφρονιστικού μας Κώδικα.