ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ (άρθρο 6 παρ. 3δ΄ ΕΣΔΑ)


Η επίδραση του common law και της νομολογίας του ΕΔΔΑ στην ελληνική ποινική δίκη

Σε απόθεμα

Τιμή: 30,00 €

* Απαιτούμενα πεδία

Κωδικός Προϊόντος: 15972
Διονυσοπούλου Α.

Το έργο «Το δικαίωμα του κατηγορουμένου στην εξέταση μαρτύρων κατηγορίας» στοχεύει στην ανάλυση της επίδρασης στην ελληνική ποινική δίκη της νομολογίας του ΕΔΔΑ για το ως άνω δικαίωμα (άρθρο 6 παρ. 3δ΄ ΕΣΔΑ), με δεδομένο ότι αυτό –μέχρι την τροποποίηση του άρθρου 171 παρ. 1 στοιχ. δ΄ ΚΠΔ διά του Ν 3904/2010– δεν αναφερόταν ρητά στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Στην αρχή του έργου παρουσιάζεται η ιστορική διαδρομή της εξέλιξης του δικαιώματος στα κεντροευρωπαϊκά δίκαια, η αντίστοιχη εξέλιξη στα common law συστήματα (Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ), ενώ εν συνεχεία παρουσιάζεται η θέση του δικαιώματος αντιπαράθεσης στα ισχύοντα ηπειρωτικά και στα common law συστήματα ποινικής δίκης. Μετά τη θεωρητική ανάλυση, παρουσιάζεται η νομοθετική αποτύπωση του κανόνα hearsay στο νόμο Criminal Justice Act 2003, δηλαδή οι διατάξεις του νόμου που περιέχουν τον κανόνα και τις εξαιρέσεις του. Η σκιαγράφηση του χαρακτήρα του δικαιώματος αντιπαράθεσης στα common law συστήματα συμπληρώνεται με την παρουσίαση των σημαντικότερων αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, όπου και αναλύεται ο αυτόνομος χαρακτήρας του δικαιώματος λόγω της συνταγματικής κατοχύρωσής του.

Στη συνέχεια εξετάζεται το δικαίωμα αντιπαράθεσης στη νομολογία του ΕΔΔΑ. Συγκεκριμένα, παρουσιάζεται το πεδίο εφαρμογής του δικαιώματος και το περιεχόμενό του, ειδικότερα δε οι δικαιούμενοι σε άσκηση, ο τρόπος εξέτασης του μάρτυρα και η έκταση εξέτασής του. Επιπλέον, προσδιορίζονται οι περιπτώσεις παραίτησης και απώλειας του δικαιώματος και οι περιορισμοί του δικαιώματος στο παράδειγμα των απόντων μαρτύρων.

Ακολούθως σκιαγραφείται η αναγνώριση και κατοχύρωση του δικαιώματος αντιπαράθεσης στην ελληνική ποινική δίκη. Η ανάλυση επικεντρώνεται, πρώτον, στο εάν ο περιορισμός του δικαιώματος αντιπαράθεσης που προκύπτει από το άρθρο 365 ΚΠΔ και αφορά στην ανάγνωση των προδικαστικών καταθέσεων των απόντων μαρτύρων στο ακροατήριο είναι συμβατός με τη νομολογία του ΕΔΔΑ για τη φύση και τους περιορισμούς του δικαιώματος αντιπαράθεσης και, δεύτερον, εφόσον υπάρχουν αποκλίσεις, πώς η ερμηνεία του δικαιώματος μπορεί να ενταχθεί στην ελληνική ποινική δίκη. Ακολουθεί η διατύπωση προτάσεων de lege ferenda, οι οποίες αποσκοπούν στο να εισηγηθούν νομοθετικά εργαλεία διά των οποίων το δικαίωμα αντιπαράθεσης, όπως έχει ερμηνευθεί από τη νομολογία του ΕΔΔΑ, θα ενσωματωθεί στην ελληνική ποινική δίκη. Τέλος, εξετάζονται οι ρυθμίσεις του ΚΠΔ για τους ευάλωτους μάρτυρες και οι λοιπές νομοθετικές διατάξεις για τους ανώνυμους μάρτυρες. Το έργο συμπληρώνεται με βιβλιογραφία και αλφαβητικό ευρετήριο.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σελ. VII
Εισαγωγή Σελ. 1
I. Ιστορική βάση του δικαιώματος αντιπαράθεσης
1. H εξέλιξη στον ευρωπαϊκό ηπειρωτικό χώρο Σελ. 7
A. Στα κεντροευρωπαϊκά δίκαια έως και την εισαγωγή της Reichstrafprozessordnung Σελ. 7
Β. Το ισχύον γερμανικό δίκαιο Σελ. 10
2. Η εξέλιξη στον common law χώρο Σελ. 11
Α. Μεγάλη Βρετανία Σελ. 11
Β. Ηνωμένες Πολιτείες Σελ. 13
ΙΙ. Θέση δικαιώματος αντιπαράθεσης στα ηπειρωτικά και στα common law συστήματα
1. Θέση δικαιώματος αντιπαράθεσης στα ηπειρωτικά συστήματα Σελ. 17
Α. Δικαίωμα αντιπαράθεσης και σκοποί της ποινικής δίκης στο ηπειρωτικό μοντέλο Σελ. 17
α. Βασικές έννοιες που έχουν προταθεί ως σκοποί ποινικής δίκης Σελ. 18
Β. Δικαίωμα αντιπαράθεσης και δομή της ποινικής δίκης στο ηπειρωτικό μοντέλο Σελ. 22
α. Η σχέση με την αρχή της ισότητας των όπλων και την αρχή της αμεσότητας Σελ. 24
2. Τα common law συστήματα – η αγγλική ποινική δίκη Σελ. 25
Α. Σκοποί της ποινικής δίκης Σελ. 26
α. Ορθολογιστικό μοντέλο δικαστικής κρίσης Σελ. 26
β. Η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων ως θεμέλιο της ποινικής δίκης Σελ. 28
γ. Δίδυμοι σκοποί ποινικής δίκης: ακρίβεια πραγματικών περιστατικών με σεβασμό ατομικών δικαιωμάτων Σελ. 29
δ. Η νομιμότητα της δικαστικής κρίσης Σελ. 31
ε. Η δίκη ως επικοινωνιακή διαδικασία Σελ. 31
στ. H θέση της αλήθειας ως σκοπού της ποινικής δίκης στα αγγλοσαξωνικά συστήματα Σελ. 33
ζ. Η θέση της διαδικαστικής δικαιοσύνης ως σκοπού της ποινικής δίκης στο common law σύστημα Σελ. 36
Β. Το δικαίωμα αντιπαράθεσης στη δομή της ποινικής δίκης στο common law σύστημα Σελ. 39
α. Η σχέση των σκοπών της ποινικής δίκης με το δίκαιο της απόδειξης – Σκοποί και λειτουργία του δικαίου της απόδειξης Σελ. 39
i. Η «τεχνική» έννοια του δικαίου της απόδειξης Σελ. 39
ii. Οι βασικές έννοιες του δικαίου της απόδειξης Σελ. 40
iii. Θεμελιώδεις αρχές του δικαίου της απόδειξης Σελ. 41
β. Αρχές του δικαίου της απόδειξης και σκοποί της ποινικής δίκης Σελ. 43
γ. Συμπεράσματα Σελ. 47
δ. Κανόνες αποκλεισμού αποδεικτικών μέσων Σελ. 49
i. Δικαιολογητική βάση Σελ. 49
ii. Αποκλεισμός παράνομων αποδεικτικών μέσων – δικαιολογητικές βάσεις Σελ. 49
iii. Δικαιολογητικές βάσεις των λοιπών κανόνων αποκλεισμού Σελ. 51
iv. Συμπεράσματα Σελ. 54
ε. Θέση του δικαιώματος αντιπαράθεσης στο δίκαιο της απόδειξης μέσω του κανόνα hearsay Σελ. 57
i. Δικαιολογητική βάση του κανόνα hearsay Σελ. 57
ia. Ενδογενείς λόγοι δικαιολόγησης Σελ. 58
ib. Εξωγενείς λόγοι δικαιολόγησης Σελ. 61
ic. Κριτική στις δικαιολογητικές βάσεις Σελ. 64
id. Δικαιολογητικές βάσεις εξαιρέσεων από τον κανόνα Σελ. 65
ie. Συμπεράσματα Σελ. 66
ii. Η νομοθετική αποτύπωση του κανόνα hearsay στον Criminal Justice Act 2003 Σελ. 68
iia. Το σχήμα του Criminal Justice Act Σελ. 68
iib. Οι εξαιρέσεις του κανόνα αποκλεισμού για τις καταθέσεις των απόντων μαρτύρων Σελ. 70
iic. Συμπεράσματα Σελ. 73
iii. H σχέση του κανόνα hearsay με το δικαίωμα αντιπαράθεσης στον Criminal Justice Act 2003 Σελ. 76
ζ. Το δικαίωμα αντιπαράθεσης στην θεωρία Σελ. 83
i. Εργαλειακές απόψεις Σελ. 83
ii. To δικαίωμα αντιπαράθεσης ως αυτόνομο δικαίωμα Σελ. 85
iii. H άποψη Redmayne Σελ. 87
III. Το δικαίωμα αντιπαράθεσης στη νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου των Η.Π.Α.
1. Γενικά Σελ. 91
Α. Η απόφαση Ohio v. Roberts της 25.6.1980 Σελ. 91
Β. Η απόφαση Crawford v. Washington της 8.3.2004 Σελ. 94
Γ. Οι αποφάσεις Davis v. Washington και Hammon v. Indiana Σελ. 96
Δ. Η απόφαση Michigan v. Bryant Σελ. 97
2. Οι βασικοί άξονες της σύλληψης του δικαιώματος αντιπαράθεσης στη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Η.Π.Α. Σελ. 98
IV. Το δικαίωμα αντιπαράθεσης στη νομολογία του ΕΔΔΑ
1. Πεδίο εφαρμογής Σελ. 103
Α. Έννοια μάρτυρα Σελ. 103
Β. Στάδιο διαδικασίας Σελ. 105
2. Περιεχόμενο του δικαιώματος Σελ. 107
Α. Δικαιούμενοι στην άσκηση Σελ. 107
α. Ο κατηγορούμενος Σελ. 107
β. Ο συνήγορος Σελ. 108
Β. Τρόπος διεξαγωγής της εξέτασης του μάρτυρα Σελ. 110
Γ. Έκταση της εξέτασης του μάρτυρα Σελ. 111
3. Παραίτηση- απώλεια δικαιώματος Σελ. 112
4. Περιορισμοί του δικαιώματος αντιπαράθεσης Σελ. 115
Α. Ο έλεγχος των τριών βαθμίδων μέχρι την έκδοση της απόφασης Al-Khawaja Σελ. 116
B. H απόφαση Al-Khawaja and Tahery κατά Ηνωμένου Βασιλείου Σελ. 119
Γ. Η εξέλιξη της νομολογίας του ΕΔΔΑ μετά την Al-Khawaja Σελ. 123
α. Η απόφαση Schatschaschwili κατά Γερμανίας Σελ. 123
Δ. Κριτική ανάλυση της νομολογίας για το δικαίωμα αντιπαράθεσης Σελ. 128
α. Η διασφάλιση της παρουσίας του μάρτυρα στο ακροατήριο Σελ. 128
β. Ο ρόλος της εξέτασης του μάρτυρα από τον κατηγορούμενο στην προδικασία Σελ. 131
γ. Εξέταση του μάρτυρα στην προδικασία και έλεγχος τριών βαθμίδων Σελ. 136
δ. Η αποδεικτική βαρύτητα της κατάθεσης – το κριτήριο sole/decisive Σελ. 138
ε. Ο ρόλος της αξιοπιστίας της κατάθεσης του απόντος μάρτυρα Σελ. 145
Ε. Δικαιολογητική βάση του δικαιώματος αντιπαράθεσης στη νομολογία του ΕΔΔΑ Σελ. 150
ΣΤ. Περιορισμοί του δικαιώματος αντιπαράθεσης - Ειδικές κατηγορίες μαρτύρων Σελ. 156
α. Οι ανώνυμοι μάρτυρες Σελ. 157
ια. Συμπεράσματα Σελ. 161
β. Ευάλωτοι μάρτυρες – ανήλικοι και θύματα εγκλημάτων κατά της γενετήσιας ελευθερίας Σελ. 163
ιβ. Συμπεράσματα Σελ. 166
V. To δικαίωμα του κατηγορουμένου να εξετάζει τους μάρτυρες κατηγορίας στην ελληνική ποινική δικονομία
1. Η ανάγνωση των προδικαστικών καταθέσεων στο ακροατήριο των απόντων μαρτύρων στο ακροατήριο κατά την προϊσχύσασα Ποινική Δικονομία Σελ. 170
2. Η πορεία της ρύθμισης για την ανάγνωση στο ακροατήριο των καταθέσεων της προδικασίας κατά τα Σχέδια ΚΠΔ Σελ. 172
3. H ανάγνωση των προδικαστικών καταθέσεων απόντων μαρτύρων στον ισχύοντα ΚΠΔ Σελ. 174
Α. Ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 365 ΚΠΔ έως το έτος 1999 Σελ. 174
α. Η θεωρία Σελ. 174
β. Η άποψη της νομολογίας Σελ. 177
γ. Συμπεράσματα Σελ. 178
Β. Ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 365 ΚΠΔ μετά την απόφαση 1289/1999 Σελ. 187
4. Η νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων υπό το φως της νομολογίας του ΕΔΔΑ Σελ. 192
5. Προς μια σύμφωνη με τη νομολογία του ΕΔΔΑ διασφάλιση του δικαιώματος αντιπαράθεσης Σελ. 195
6. Προτάσεις de lege ferenda Σελ. 201
7. Ειδικές κατηγορίες μαρτύρων Σελ. 205
Α. Οι ευάλωτοι μάρτυρες-ιδίως οι ανήλικοι-θύματα των εγκλημάτων κατά της γενετήσιας ελευθερίας Σελ. 205
α. Προτάσεις de lege ferenda Σελ. 209
Β. Ανώνυμοι μάρτυρες Σελ. 211
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Σελ. 215
ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ Σελ. 223
Back to Top