ΤΡΑΓΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ


Από την σανίδα του Καρνεάδη στο "Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού"

Σε απόθεμα

Τιμή: 50,00 €

Βιβλίο (έντυπο)   + 50,00 €

* Απαιτούμενα πεδία

Κωδικός Προϊόντος: 12532
Βαθιώτης Κ.
  • Έκδοση: 2010
  • Βιβλιοδεσία: Εύκαμπτη
  • Σελίδες: 544
  • ISBN: 978-960-272-708-9
Με εφαλτήριο το αρχέγονο δίλημμα της σανίδας του Καρνεάδη, στο στόχαστρο της παρούσας εργασίας τίθενται δύο από τα πιο πολυσυζητημένα "τραγικά διλήμματα" μιας μεταηρωικής κοινωνίας δυτικού τύπου και ερωτάται: Επιτρέπεται να καταρριφθεί ένα κατειλημμένο από τρομοκράτες επιβατικό αεροσκάφος που κατευθύνεται κατά το πρότυπο της 11ης Σεπτεμβρίου πάνω σε κατοικημένο κτήριο, προκειμένου να αποφευχθεί η ολέθρια για χιλιάδες ανθρώπους πρόσκρουση; Επιπλέον: είναι δικαιολογημένη η χρήση "σωστικών βασανιστηρίων" εις βάρος ενός τρομοκράτη, προκειμένου να αποκαλύψει σε ποιο σημείο έχει τοποθετήσει μια ωρολογιακή βόμβα που από στιγμή σε στιγμή πρόκειται να εκραγεί;

Τα δύο αυτά ζητήματα εξετάζονται στο φόντο του λεγόμενου "Ποινικού Δικαίου του Εχθρού" και, ειδικότερα, σε συνδυασμό με το εξής ερώτημα: είναι σωστό και σκόπιμο να διαβρώνεται διαρκώς, στο όνομα της ασφάλειας, το παραδοσιακό σύστημα του Ποινικού Δικαίου από οιονεί πολεμικές σκέψεις, οι οποίες διχοτομούν την κοινωνία σε πολίτες-πρόσωπα και σε άτομα-εχθρούς, και έτσι να θυσιάζεται η ζωή κάποιων αθώων, αντιστοίχως δε να προσβάλλεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια των τρομοκρατών;

Το Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού έχει συνδεθεί με ένα ακόμη δίλημμα, ο ένας πόλος του οποίου συνοψίζεται στο εξής ερώτημα: Να δεχόμαστε, άραγε, αδιαμαρτύρητα κάθε καινούργια απόφαση της εκάστοτε κρατικής αρχής που περιορίζει τις ελευθερίες μας και δηλητηριάζει το κράτος Δικαίου, επειδή τάχα δεν υπάρχει άλλη λύση για να είμαστε ασφαλείς, ενεργώντας έτσι ως συμβολαιογράφοι που διαπιστώνουν την μεταβολή των κυρίαρχων συσχετισμών; Ο έτερος πόλος του διλήμματος: ή, αντιθέτως, να εγκύπτουμε εμμονικά στις κλασικές αρχές του Δικαίου με τις οποίες γαλουχήθηκαν γενεές επί γενεών, παραγνωρίζοντας την πραγματικότητα με τις νέες προκλήσεις και τους νέους κινδύνους που απαιτούν νέες απαντήσεις και, ενδεχομένως, χάνοντας το "καραβάνι της ζωής" που προχωράει μπροστά και δεν μπορεί να σταματήσει με την επίκληση οτιδήποτε παραδοσιακού;

Η απάντηση που επιχειρεί ο συγγραφέας να δώσει στο τελευταίο αυτό ερώτημα είναι ότι για εκεί που μας πάει αυτό το καραβάνι είναι προτιμότερο να μείνουμε πίσω φωνάζοντας ρομαντικά υπέρ των δικαιοκρατικών αρχών που απεμπολούνται ή ήδη απεμπολήθηκαν. Ο κίνδυνος να "χαθεί το σύμπαν" από μια τέτοια προσήλωση στο κράτος Δικαίου (fiat iustitia, pereat mundus) μπορεί να λειτουργήσει ως συναγερμός όχι για νέους αυστηρούς (ή αυστηρότερους) ποινικούς νόμους που υπόσχονται δήθεν περισσότερη ασφάλεια, αλλά για αλλαγή πλεύσης: αντί να μεταβάλλουμε ακατάπαυστα την ποινική νομοθεσία, ώστε αυτή να παρακολουθεί την "νέα πραγματικότητα", θα ήταν προτιμότερο να αλλάξουν οι βάσεις πάνω στις οποίες χτίσθηκε αυτός ο κόσμος.
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Τραγικά διλήμματα και αμέτοχοι πολίτες  
ΕΙΣΑΓΩΓΗΣελ. 3
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α' - Η σανίδα του Καρνεάδη: Ένα αρχέγονο δίλημμα με σύγχρονες προεκτάσειςΣελ. 7
Ι. Ο Καρνεάδης και η συνήθης εκδοχή της σανίδας των δύο ναυαγώνΣελ. 7
ΙΙ. Φιλοσοφική προσέγγισηΣελ. 12
ΙΙΙ. Ποινική αντιμετώπισηΣελ. 22
Α. Συνήθης εκδοχήΣελ. 22
Β. Παραλλαγές της σανίδας του ΚαρνεάδηΣελ. 23
1. Σωτηρία από τα χέρια του ίδιου του ναυαγούΣελ. 24
α) Μάχη για την διατήρηση της κατοχής της σανίδαςΣελ. 24
αα) Επί αποκλειστικής κατοχής της σανίδαςΣελ. 24
i. Αυτόβουλη αντίσταση κατόχουΣελ. 24
ii. Αντίσταση κατόχου μετά από παρότρυνση τρίτουΣελ. 28
ββ) Επί συγκατοχής της σανίδαςΣελ. 29
i. Επιβάτης versus επιβάτηςΣελ. 29
ii. Επιβάτης versus μέλος πληρώματοςΣελ. 31
β) Μάχη για την απόκτηση της κατοχήςΣελ. 33
αα) Στο πλαίσιο του ελεύθερου ανταγωνισμούΣελ. 33
ββ) Στο πλαίσιο βίαιης αντιπαράθεσηςΣελ. 34
i. Ένας εναντίον ενόςΣελ. 34
ii. Ένας εναντίον όλων: "ναυαγός μακελλάρης"Σελ. 34
2. Σωτηρία από τα χέρια τρίτουΣελ. 37
α) Καθήκον ενεργείας versus καθήκον ενεργείαςΣελ. 37
αα) Ποσοτικώς ίσα κινδυνεύοντα μεγέθηΣελ. 38
ββ) Ποσοτικώς άνισα κινδυνεύοντα μεγέθηΣελ. 40
β) Καθήκον ενεργείας versus καθήκον παραλείψεως Σελ. 43
αα) Ποσοτικώς ίσα κινδυνεύοντα μεγέθηΣελ. 44
ββ) Ποσοτικώς άνισα κινδυνεύοντα μεγέθηΣελ. 45
i. Συμμετρικός κίνδυνος: ναυαγοσωστική λέμβος με υπεράριθμους επιβάτεςΣελ. 45
ii. Ασύμμετρος κίνδυνος: "ξοφλημένο" πλήρωμα σε κατάμεστο πλοίο που μπάζει νεράΣελ. 51
IV. Η μεταφορά της σανίδας του Καρνεάδη στην γερμανική λογοτεχνίαΣελ. 54
Α. Annette von Droste-H?lshoff: Η ανταπόδοσηΣελ. 54
Β. Heinrich von Kleist: Η μονομαχίαΣελ. 56
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β' - Το δίλημμα της κατάρριψης επιβατικού αεροσκάφους-renegade Σελ. 61
Ι. Το πρόβλημαΣελ. 61
ΙΙ. Necessitas habet legem: Το άρ. 14 παρ. 3 του γερμανικού νόμου για την αεροπορική ασφάλειαΣελ. 68
Α. Τρομοκράτες ως "απόλυτοι εχθροί" και αθώοι επιβάτες ως "παράπλευρες απώλειες" Σελ. 70
Β. Ηρωικές versus μεταηρωικές κοινωνίεςΣελ. 75
Γ. Αντισυνταγματικότητα της ρύθμισηςΣελ. 76
Δ. Ενστάσεις κατά της αντισυνταγματικότηταςΣελ. 87
III. Επίλυση με βάση τα ελληνικά δεδομέναΣελ. 91
Α. Τριτάμυνα;Σελ. 92
1. Αντιπροσβολή του επιτιθεμένουΣελ. 92
2. Διαιρετή περί αδίκου κρίσηΣελ. 94
3. Το επιχείρημα της προστατευτικής ασπίδαςΣελ. 95
Β. Σύγκρουση καθηκόντων Σελ. 98
1. Σύγκρουση ανάμεσα σε δύο καθήκοντα ενεργείας Σελ. 100
α) Αντίρροπα καθήκοντα διαφορετικής βαρύτηταςΣελ. 101
β) Αντίρροπα καθήκοντα ίσης βαρύτηταςΣελ. 103
2. Σύγκρουση ανάμεσα σε καθήκον ενεργείας και σε καθήκον παραλείψεωςΣελ. 107
α) ΕισαγωγικάΣελ. 107
β) Υπόθεση SchleyerΣελ. 108
γ) Οι τρεις κατηγορίεςΣελ. 110
αα) Σωρευτική κοινότητα ανισοβαρούς κινδύνου Σελ. 110
i. Το παράδειγμα των ορειβατώνΣελ. 110
ii. Ο αποχωρισμός των σιαμαίων διδύμων και η θεωρία του διπλού αποτελέσματοςΣελ. 113
ββ) Σωρευτική κοινότητα ισοβαρούς κινδύνου - Το παράδειγμα του αερόστατουΣελ. 123
γγ) Διαζευκτική κοινότητα κινδύνου - Το παράδειγμα του ακυβέρνητου βαγονιούΣελ. 127
δδ) Quid στην περίπτωση της κατάρριψης του επιβατικού αεροσκάφους;Σελ. 133
i. Ομοιότητα με το παράδειγμα των ορειβατώνΣελ. 133
ii. Εφαρμογή της θεωρίας του διπλού αποτελέσματοςΣελ. 136
iii. Ομοιότητα με το παράδειγμα του βαγονιούΣελ. 137
iv. Ομοιότητα με το παράδειγμα της ναυαγοσωστικής λέμβου, με την υπόθεση Mignonette και με το παράδειγμα του αερόστατου Σελ. 138
v. Διαφορές από την σανίδα του ΚαρνεάδηΣελ. 139
3. Σύγκρουση ανάμεσα σε δύο καθήκοντα παραλείψεωςΣελ. 140
Γ. Αριθμητική των πιθανοτήτωνΣελ. 141
Δ. Αμυντική κατάσταση ανάγκηςΣελ. 144
1. Γενικές προϋποθέσεις Σελ. 144
2. Εφαρμογή στην περίπτωση της κατάρριψης του κατειλημμένου από τρομοκράτες επιβατικού αεροσκάφουςΣελ. 151
α) Επιχειρήματα υπέρ της αμυντικής καταστάσεως ανάγκηςΣελ. 151
β) Απόρριψη Σελ. 152
Ε. Εικαζόμενη συναίνεσηΣελ. 155
ΣΤ. Λύσεις εκτός παραδοσιακού ΔικαίουΣελ. 156
1. Ελεύθερος Δικαίου ΧώροςΣελ. 157
α) Το περιεχόμενο της θεωρίαςΣελ. 157
β) ΑπόρριψηΣελ. 161
2. Η "πληγωμένη καρδιά" του κράτουςΣελ. 163
α) Αποκλεισμός τρομοκρατών και αθώων από το πεδίο του Δικαίου Σελ. 163
β) ΑπόρριψηΣελ. 164
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ' - Συγχώρηση και ήρωεςΣελ. 165
Ι. Αποκλεισμός του καταλογισμού πέραν του τεθειμένου Δικαίου Σελ. 165
ΙΙ. Συμπληρωματικές σκέψειςΣελ. 178
Α. Σύγκριση με ρυθμίσεις Αστυνομικού ΔικαίουΣελ. 178
1. Ελληνικό ΔίκαιοΣελ. 178
2. Γερμανικό ΔίκαιοΣελ. 179
Β. Σύγκριση με το άρθρο 2 ΕΣΔΑΣελ. 181
Γ. Ωφελιμισμός;Σελ. 183
Δ. Το παράδοξο της συγχώρησης υπεύθυνων προσώπων που δρουν στο πλαίσιο μιας εκτάκτου καταστάσεως Σελ. 186
ΙΙΙ. Ποινική ευθύνη του πιλότου που καταρρίπτει το αεροσκάφοςΣελ. 187
Α. Πιλότος-αξιωματικόςΣελ. 187
Β. Πιλότος-ιδιώτηςΣελ. 189
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Τραγικά διλήμματα και "εχθροί"  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α' - Το Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού και το δίλημμα των βασανιστηρίωνΣελ. 193
Ι. Παραδοσιακές αναφορές στον "εχθρό"Σελ. 198
ΙΙ. Παραδοσιακός τρόπος νομιμοποίησης της ποινήςΣελ. 201
Α. Απόλυτες θεωρίεςΣελ. 201
Β. Σχετικές θεωρίεςΣελ. 203
Γ. Συμπλήρωση της θετικής γενικής πρόληψης: η πύλη για την σύγχρονη διάκριση ανάμεσα σε Ποινικό Δίκαιο του Πολίτη και σε Ποινικό Δίκαιο του ΕχθρούΣελ. 206
1. Γνωστική θωράκιση της κανονιστικής βεβαιότητας: ένα "εμπρηστικό novum"Σελ. 207
2. 'Αλλο τα "πρόσωπα" κι άλλο τα "άτομα";Σελ. 210
ΙΙΙ. Ορισμός του εχθρούΣελ. 219
Α. Καταστροφέας της έννομης τάξης Σελ. 219
Β. Το κυοφορούμενο έμβρυο ως εχθρός και οι προσπάθειες "δικαιολόγησης της δικαιολόγησης" των αμβλώσεωνΣελ. 221
1. Μέσα στις πρώτες δώδεκα εβδομάδεςΣελ. 222
α) Το παράδειγμα του ιστιοφόρου και η εξέλιξη σε άνθρωποΣελ. 222
β) Το παράδειγμα του αθλητικού σωματείουΣελ. 223
γ) Το κριτήριο της ικανότητας αυτοσυνειδησίας Σελ. 224
2. Στις λοιπές περιπτώσειςΣελ. 225
α) Επί ηθικής-εγκληματολογικής ενδείξεωςΣελ. 225
β) Επί ιατρικής ενδείξεωςΣελ. 226
γ) Επί ευγονικής-εμβρυοπαθολογικής ενδείξεωςΣελ. 228
3. Η εν αμύνη θανάτωση εγκύου τρομοκράτισσαςΣελ. 229
4. Σύνδεση με τον Ελεύθερο Δικαίου ΧώροΣελ. 230
Γ. Προς αποφυγήν παρεξηγήσεωνΣελ. 230
1. Ο "εχθρός" δεν είναι εύρημα του Jakobs Σελ. 230
α) ΚantΣελ. 231
β) Hobbes και ΚικέρωνΣελ. 232
γ) Δικαίωμα στην ασφάλεια;Σελ. 236
δ) Rousseau και Fichte. ­- "Yπόθεση Exner" και GrattenauerΣελ. 240
ε) ΑριστοτέληςΣελ. 243
στ) Προσωρινό συμπέρασμαΣελ. 244
2. Ο κατά τον Jakobs εχθρός ως inimicus και ο κατά τον Carl Schmitt εχθρός ως hostis Σελ. 244
3. Γιακομπσιανός εχθρός ήδη από το 1985! Σελ. 247
IV. Πώς αντιμετωπίζεται ο "εχθρός";Σελ. 249
Α. Το πρότυπο της ασφαλιστικής κράτησηςΣελ. 249
Β. Οριοθετημένος πόλεμος και βασανιστήριαΣελ. 257
1. Σενάριο της ωρολογιακής βόμβας Σελ. 263
α) Κλασική εκδοχή και διάφορες παραλλαγέςΣελ. 263
β) Κοινά χαρακτηριστικά γνωρίσματα Σελ. 266
γ) Μια ουσιώδης απόκλιση από το κλασικό σενάριο: βασανισμός αμέτοχου τρίτουΣελ. 268
2. Εναλλακτικές δυνατότητες κατά τον DershowitzΣελ. 271
3. Yπόθεση DaschnerΣελ. 275
4. "Dirty Harry"Σελ. 279
Γ. Δικαιολογημένη ή συγχωρητή η χρήση "σωστικών βασανιστηρίων";Σελ. 280
1. Πρωτοτυπία του Έλληνα νομοθέτη ως προς τον αδικαιολόγητο βασανισμό (επιτιθεμένου) εκ μέρους δημοσίου υπαλλήλουΣελ. 280
2. Μια διαφορετική ερμηνεία από τους Μυλωνόπουλο και ΣπινέλληΣελ. 283
α) Η επίμαχη θέση Σελ. 283
β) ΑντίκρουσηΣελ. 283
3. Non liquet ως προς τους ιδιώτεςΣελ. 286
4. Αδιαπραγμάτευτη απαγόρευση των βασανιστηρίων: απολυτοκρατία, όχι χρησιμοθηρία Σελ. 286
5. Σχετικοποίηση της απόλυτης απαγόρευσης των βασανιστηρίων - "Νομιμοποίηση διά της ωφέλειας"Σελ. 294
α) Επιχειρήματα proΣελ. 294
αα) ΓενικάΣελ. 295
ββ) Ειδικά: Μια ερμηνεία της ΕΣΔΑ φιλική προς την σχετικοποίηση της απόλυτης απαγόρευσης Σελ. 296
β) Eπιχειρήματα contraΣελ. 301
αα) Εξαίρεση ως κίνδυνος υπονόμευσης της απόλυτης απαγόρευσης Σελ. 302
ββ) Κράτος με βρόμικα χέριαΣελ. 302
γγ) Προσφορότητα βασανιστηρίων για την αποτροπή της καταστροφής - αναγκαίο μέτρο Σελ. 305
δδ) Το πρόβλημα με τους υπόπτουςΣελ. 309
γ) Περί της απειλής χρήσεως βασανιστηρίων στην υπόθεση DaschnerΣελ. 309
6. Βασανιστήρια ως νόμιμη (τριτ)άμυναΣελ. 314
α) Ακύρωση του αμυντικού δικαιώματος, κοινωνικοηθικοί περιορισμοί και απαγορευμένη χρήση βασανιστηρίωνΣελ. 314
β) Ενστάσεις κατά της απαγόρευσης (τριτ)άμυνας Σελ. 321
γ) Βασανιστήρια ως δικαιολογημένη (τριτ)άμυνα εκ μέρους ιδιώτηΣελ. 327
αα) Επιχειρήματα proΣελ. 328
ββ) Επιχειρήματα contraΣελ. 329
7. Κατάσταση ανάγκης που αποκλείει το άδικοΣελ. 334
α) Απόλυτο όχιΣελ. 334
β) ΑντιρρήσειςΣελ. 337
8. Κατάσταση ανάγκης που αποκλείει τον καταλογισμό Σελ. 338
α) ΘεμελίωσηΣελ. 338
β) ΑντιρρήσειςΣελ. 339
γ) Η "σολoμώντειος λύση" στην υπόθεση Daschner Σελ. 342
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β' - Το Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού στο Ουσιαστικό και Δικονομικό Ποινικό ΔίκαιοΣελ. 345
Ι. Το Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού στο Ουσιαστικό Ποινικό ΔίκαιοΣελ. 346
Α. Αξιόποινο προστάδιο Σελ. 347
1. Προπαρασκευαστικές πράξεις εσχάτης προδοσίαςΣελ. 347
2. Συγκρότηση εγκληματικής ή τρομοκρατικής οργάνωσηςΣελ. 347
3. Απάτη περί τις ασφάλειεςΣελ. 351
4. Εγκλήματα αφηρημένης διακινδυνεύσεωςΣελ. 353
5. Η αξία της "προσώθησης του αξιοποίνου" Σελ. 358
Β. Αξιόποινο μεταστάδιο: τα εζευγμένα εγκλήματαΣελ. 360
Γ. Απόπειρα - Συμμετοχή - Συρροή - Παραγραφή - Υφ' όρον απόλυσηΣελ. 364
Δ. "Καταπολέμηση": Όρος με εχθρική έννοια; Σελ. 367
Ε. Συνοπτική απαρίθμηση των ενδεικτών του Ποινικού Δικαίου του ΕχθρούΣελ. 372
ΙΙ. Το Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού στο Δικονομικό Ποινικό Δίκαιο Σελ. 374
Α. Ανακριτική διείσδυση ως ειδική ανακριτική πράξηΣελ. 374
Β. Εθνική Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές ΔραστηριότητεςΣελ. 378
Γ. Ευρωπαϊκό Ένταλμα ΣυλλήψεωςΣελ. 379
Δ. Δικονομικές "εκτροπές" στην αλλοδαπήΣελ. 388
1. Το αγγλοσαξονικό παράδειγμα και η "μαύρη τρύπα" του Guant?namoΣελ. 388
2. Η συζήτηση στην ΓερμανίαΣελ. 396
α) Διάκριση τριών κατηγοριώνΣελ. 396
αα) Αυστηρή προσήλωση στις κλασικές αρχές του κράτους ΔικαίουΣελ. 396
ββ) Εχθρική ΔικονομίαΣελ. 398
γγ) Ενδιάμεση λύση: Διασφάλιση ενός δικαιοκρατικού minimumΣελ. 402
β) Παράμετροι δικαιοκρατικού ιδεοτύπου και μυστικές ανακριτικές πράξεις Σελ. 403
3. "Δικαιοσύνη χωρίς πρόσωπο"Σελ. 407
α) Το παράδειγμα της ΚολομβίαςΣελ. 407
β) Οι ανώνυμοι μάρτυρες του Ν. 2928/2001Σελ. 408
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ' - Τελική κριτική στο Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού και αντιπροτάσειςΣελ. 411
Ι. Τα ευάλωτα σημεία του Ποινικού Δικαίου του ΕχθρούΣελ. 411
Α. Ποιος και πώς θα ορίσει τον "εχθρό";Σελ. 411
Β. Η εικασία περί διαρκούς και πάντως με αποφασιστικότητα αποκηρύξεως του ΔικαίουΣελ. 417
Γ. Αναχρονιστικές τάσειςΣελ. 422
ΙΙ. Λύσεις επέκεινα του Ποινικού Δικαίου - fiat iustitia, pereat mundusΣελ. 422
ΕΠΙΜΕΤΡΟ - Annette von Droste-H?lshoff Die Vergeltung (Η ανταπόδοση)Σελ. 441
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣελ. 449
Ι. ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗΣελ. 449
ΙΙ. ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗΣελ. 459
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟΣελ. 509
Back to Top