ΝΟΜΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ | τ109/2020 Editorial: Αυτή η φορά είναι πραγματικά διαφορετική

1 Ιουλ 2020

Αναποδογύρισε ο κόσμος μέσα σε δύο μήνες και ο δικός μας μικρόκοσμος δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Υπό το ενδεχόμενο να ξανακλείσουν τα δικαστήρια σε ένα δεύτερο κύμα πανδημίας, ανέβηκε ψηλά στις ατομικές προτεραιότητες του δικηγόρου η εισαγωγή της τεχνολογίας για την οργάνωση, παρακολούθηση και διαχείριση της καθημερινότητάς του.

Το ίδιο ψηλά ανέβηκε στην ατζέντα των συλλογικών διεκδικήσεων η απαίτηση να προχωρήσει ταχύτατα η αγορά εξοπλισμού τηλεδιάσκεψης στα δικαστήρια καθώς και η επιτάχυνση «μεταρρυθμίσεων», όπως οι ψηφιακές υπογραφές, η ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων, η αποϋλοποίηση των αποφάσεων των δικαστηρίων κ.ά. που στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου μεταρρυθμίσεις. Είναι καθυστερημένη επικαιροποίηση παρεμβάσεων τεχνολογίας -όπως πχ η κατάργηση του fax και η χρήση mail στο δημόσιο- οι οποίες θα υλοποιηθούν με χρονική υστέρηση 20 χρόνων επάνω στο υπάρχον προβληματικό, δυσκίνητο και εν πολλοίς αδιέξοδο κρατικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης.

Aκόμα και στις πιο ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου όμως τα συσσωρευμένα προβλήματα πρόσβασης, κόστους, ποιότητας αποτελέσματος και καθυστέρησης απονομής δικαιοσύνης καλούν την παγκόσμια νομική κοινότητα σε μια επαναστατική «αλλαγή ματιάς» για την επόμενη μέρα της δικαιοσύνης.

Eάν υπάρχει η τεχνολογία που επιτρέπει σε κάθε πολίτη του κόσμου να επικοινωνεί σε πραγματικό χρόνο με την άλλη άκρη του κόσμου, δεν μπορεί να είναι αποδεκτό να εκκρεμούν σήμερα 100 εκ. υποθέσεις ενώπιον των δικαστηρίων της Βραζιλίας και 30 εκ. υποθέσεις ενώπιον των δικαστηρίων της Ινδίας.

Με περισσότερο από το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού σήμερα, να μην έχει δυνατότητα πρόσβασης στην δικαιοσύνη, η απάντηση της επόμενης μέρας βρίσκεται στη χρήση της τεχνολογίας και ακούει στο όνομα online court judging. Εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε χώρες όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Σιγκαπούρη και η Κίνα ενώ σύμφωνα με τον οργανισμό Remote Courts Worldwide, ένα είδος παγκόσμιου παρατηρητηρίου χρήσης τεχνολογίας στη δικαιοσύνη, άλματα τεχνολογίας προς την κατεύθυνση των on line δικαστικών ακροάσεων κάνουν χώρες όπως το Εκουαδόρ, η Νιγηρία, το Μπαγκλαντές, το Περού, η Μαλαισία και άλλες χώρες με παντελώς απούσα την Ελλάδα. Και μια γεύση αποτελεσμάτων, τα δικαστήρια της πολιτείας της Νέας Υόρκης μόνο, κατά την πρώτη εβδομάδα του lockdown εκδίκασαν αποκλειστικά on line 8000 υποθέσεις εκ των οποίων οι 2600 είτε ολοκληρώθηκαν με διαμεσολάβηση είτε με δικαστική απόφαση (Chief Judge DiFiore, 21-4-2020).

Πριν τις όποιες ενστάσεις, είναι σημαντικό να απαντηθεί -γιατί έτσι θα επαναπροσδιοριστεί σαφέστερα ο εθνικός στόχος για το τι είδους δικαιοσύνη θέλουμε- ένα θεμελιώδες ερώτημα: Τι είναι τελικά το δικαστήριο; Τόπος ή Υπηρεσία (απονομή δικαιοσύνης);

Από την εποχή του Ερρίκου του ΙΙ (1154-1189) όπου άρχισαν να εφαρμόζονται οι πρώτοι δικονομικοί κανόνες για τη διευθέτηση εμπραγμάτων αντιδικιών στο Βρετανικό δικαστικό σύστημα, μέχρι και σήμερα, υπάρχουν πολλές εικόνες και πρότυπα που είναι ταυτοποιημένα στο μυαλό μας με την απονομή δικαιοσύνης: Κτίρια όπως αυτά που φανταζόμαστε επειδή τα βλέπουμε στους τηλεοπτικούς δέκτες μας -κακώς, δεν είναι καν ο μέσος όρος-, αίθουσες που περιβάλλονται από βαρύ ξύλο, υπερυψωμένες δικαστικές έδρες, σύμβολα όπως η εικόνα του εσταυρωμένου που θυμίζει τη μεταφυσική σχέση που συνδέει τη δικαιοσύνη με τον άνθρωπο και το Θείο (Ελλάδα, Ιταλία κ.ά.), ρητά όπως «Ο Θεός σώζει την Βασίλισσα» (common law), άνθρωποι που κυκλοφορούν με κοστούμια ή και τηβέννους, αστυνομικοί που συνοδεύουν μάρτυρες, κατηγορούμενοι με χειροπέδες. Όλα αυτά είναι πρότυπα συνδεδεμένα στο μυαλό όλων μας με το φυσικό χώρο απονομής της δικαιοσύνης.

Και παρά το γεγονός ότι ο πολίτης ενδιαφέρεται για το αποτέλεσμα της υπηρεσίας απονομής της δικαιοσύνης δεν είναι εύκολη η αποσύνδεση χώρων και συμβόλων με την απονομή της δικαιοσύνης. Υπάρχουν παγκόσμιου κύρους νομικοί όπως οι Resnik και Curti’s, καθηγητές στη νομική σχολή του Yale, οι οποίοι στην ουσία ταυτοποιούν τη δικαιοσύνη με τους χώρους απονομής της σε βαθμό σχεδόν «μεταφυσικό» (“Representing Justice”, αυτοέκδοση).

Ο επίσης παγκοσμίου φήμης καθηγητής και συγγραφέας Richard Susskind, διαφωνεί και υποδεικνύει την τεχνολογία ως λύση με στόχο που δεν αφήνει κανένα ασυγκίνητο: την ίση και ανεμπόδιστη πρόσβαση όλων των πολιτών σε μια μελλοντική δικαιοσύνη που θα αποδίδεται γρήγορα, ανώδυνα και αποτελεσματικά (“Online courts and the Future of Justice”, Oxford University Press, 2020).

Για να προλάβω τους αφορισμούς, δικαστήρια on line δεν σημαίνει καταρχήν απονομή δικαιοσύνης χωρίς δικαστές, δικηγόρους ή δικαστικούς υπαλλήλους. Οι συνεδριάσεις του on line δικαστηρίου μπορεί να διεξάγονται σε εικονικές δικαστικές αίθουσες, σε σύγχρονη ή ασύγχρονη μετάδοση, με ή χωρίς αυτοπρόσωπη παρουσία διαδίκων, συνηγόρων ή δικαστών, με ή χωρίς φυσική κατάθεση εγγράφων ή εξέταση μαρτύρων. Είναι επιστήμη και τεχνολογία και ο νομικός κόσμος, η πολιτεία, όλοι οφείλουμε να εγκύψουμε, όπως αρμόζουν οι περιστάσεις. Δεν έχουμε άλλο χρόνο για χάσιμο.

 

Αντώνης Καρατζάς, LLB, MBA
adonik@nb.org

 

Δείτε το περιοδικό

Κλείσιμο
Ρυθμίσεις απορρήτου

Χρησιμοποιούμε μέσω cookies μόνο εκείνα τα δεδομένα που είναι απαραίτητα για την σωστή λειτουργία του website, καθώς και πληροφορίες που μας βοηθάνε να παρέχουμε το μέγιστο των υπηρεσιών που μόνο εσείς μας έχετε εξουσιοδοτήσει.

30%
Γιατί είναι σημαντικά;

Τα δεδομένα που μας έχετε εξουσιοδοτήσει να συγκεντρώνουμε μας βοηθάνε να βελτιώνουμε την εμπειρία σας ως χρήστες και να σας παρέχουμε ακόμη καλύτερη εξυπηρέτηση για τις νέες κυκλοφορίες εκδόσεων, την εκπαίδευση και τα προϊόντα λογισμικού και τεχνολογίας που σας ενδιαφέρουν.

Όροι Χρήσης
">