Και δικηγόροι ”Uber”;

5 Οκτ 2017 2:12:15 μ.μ.

Στη gig οικονομία, όπως είναι γνωστή, οι εποχιακές και ευέλικτες μορφές εργασίας είναι οι πιο συνηθισμένες μορφές απασχόλησης· όλο και περισσότερες επιχειρήσεις ανά τον κόσμο προσανατολίζονται προς αυτές προσλαμβάνοντας τρίτους (freelancers), υπεργολάβους και part time ελεύθερους επαγγελματίες, σε θέσεις που κατά κανόνα απασχολούνταν μόνιμοι εργαζόμενοι. Λόγω της τεράστιας προσφοράς ανθρώπων που σε όλον τον κόσμο είναι πρόθυμοι να εργαστούν σε περιστασιακές και τέτοιου είδους part time θέσεις εργασίας, η gig έχει εκρηκτική άνοδο παράγοντας φθηνές και ανταγωνιστικές υπηρεσίες (Uber, Aibnb κ.ά.) για αυτούς που τις χρησιμοποιούν.

Η gig oικονομία κατακλύζεται από οδηγούς, κλητήρες, κούριερ, part time ξενοδόχους, εσχάτως δε και χιλιάδες δικηγόρους, κυρίως contract lawyers, οι οποίοι ιδίως στις ΗΠΑ συνωστίζονται για μια θέση στον ήλιο σε μια αγορά νομικών υπηρεσιών αξίας 1 δισ. δολαρίων, η οποία κινείται εδώ και λίγα χρόνια με την αόρατη συνεισφορά χιλιάδων freelancers που απειλούν τις σταθερές θέσεις εργασίας των συναδέλφων τους στις δικηγορικές εταιρίες.

Η κατηγορία αυτή των δικηγόρων αναζητά μια δεύτερη, τρίτη ή και μοναδική ευκαιρία απασχόλησης, συνήθως μέσω γραφείων ευρέσεως εργασίας (staffing agencies), η δε εργασία τους αφορά σε χαμηλού και μεσαίου επιπέδου προετοιμασία και διαχείριση αστικών και κυρίως εμπορικών υποθέσεων. «Δεν διαφέρει σε τίποτα από το αντίστοιχο Uber ή το Airbnb για νομικές υπηρεσίες», όπως εξηγεί ο Thomas Volz, δικηγόρος στο Σικάγο και ένας από τους χιλιάδες freelancers που συμπληρώνουν το εισόδημά τους με αυτόν τον τρόπο.

Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της συμβουλευτικής Altman Weil, τα 3/4 πλέον των δικηγορικών εταιρειών με πάνω από 250 δικηγόρους χρησιμοποιούν συστηματικά αυτούς τους contract lawyers ως freelancers.

Ο ελληνικής καταγωγής Gregory Bufithis, δικηγόρος, δημοσιογράφος, συγγραφέας και ιδιοκτήτης του Posse List, που μεσολαβεί για την προσφορά υπηρεσιών νομικής απασχόλησης, σημειώνει τη ραγδαία αύξηση του αριθμού των απασχολούμενων αυτού του είδους απ’ όταν άρχισαν να εμφανίζονται το 2006, για να φθάσουν τον Απρίλιο του 2017, στην περιοχή του Σικάγο και μόνο, για το δικό του γραφείο, τους 5.000 εγγεγραμμένους.

Το Σικάγο μαζί με το Ντιτρόιτ θεωρούνται από τις πιο ελκυστικές αγορές νομικών υπηρεσιών, όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και διεθνώς, με μέσο όρο δικηγορικής αμοιβής από 26$ έως 30$ δολάρια ανά ώρα, τιμή ιδιαίτερα ανταγωνιστική σε σύγκριση με την αντίστοιχη της Νέας Υόρκης που κυμαίνεται μεταξύ 31$ με 40$ δολάρια την ώρα (δεν θα ήταν κακό πάντως να επικαιροποιήσουμε και στην Ελλάδα κάποια στιγμή τις κινηματογραφικές μας προσλαμβάνουσες για τα τιμολόγια των δικηγορικών υπηρεσιών στις ΗΠΑ γιατί έχουμε κολλήσει σε τιμές Wall Street εποχής Gordon Gekko).

Πολύ δυσοίωνο, λοιπόν, εμφανίζεται το μέλλον της δικηγορίας ακόμα και σε μια χώρα όπως οι ΗΠΑ, στην οποία ωστόσο ζουν και εργάζονται πάνω από 1.000.000 δικηγόροι ενώ συνεχίζουν να αποφοιτούν κάθε χρόνο περισσότεροι από όσους έχει ανάγκη η αγορά, στην πλειοψηφία τους καταχρεωμένοι από φοιτητικά δάνεια που συνήθως διαρκούν εφ όρου της επαγγελματικής τους ζωής, εάν καταφέρουν ποτέ να αποκτήσουν μια τέτοια κανονική.

Τα πράγματα δεν φαίνεται να διαμορφώνονται καλύτερα στην Ευρώπη. Αν με τις καλύτερες νομικές σπουδές σε πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου αποτελεί σήμερα θρίαμβο να κάνει κανείς ακόμα την πρακτική του άσκηση σε μία από τις μεγάλες δικηγορικές εταιρείες του City, δεν είναι να απορούμε γιατί χιλιάδες Ρουμάνοι και Ούγγροι δικηγόροι μη αντέχοντας το κόστος διατήρησης της επαγγελματικής τους ιδιότητας (βλ. αντίστοιχοι φόροι, ΕΦΚΑ κ.ά.) έχουν καταθέσει τις δικηγορικές τους ταυτότητες εργαζόμενοι περιστασιακά στη μαύρη δικηγορική αγορά εργασίας με μισθούς από 300€ έως 1.000€ τον μήνα και εργοδότες τις λίγες μεγάλες εναπομείνασες δικηγορικές εταιρείες που μπορούν να πληρώνουν μαύρους μισθούς. Το υψηλό κόστος διατήρησης ενός δικηγορικού γραφείου έχει παρενέργειες σε όλη την Ευρώπη· η ιδιαίτερη αναφορά στους Ρουμάνους και τους Ούγγρους, ωστόσο, έγινε γιατί μας συνδέει κάτι κοινό που θα έπρεπε να μελετούμε συχνότερα για διδακτικούς λόγους: αμφότερες οι χώρες αυτές, όπως και η δικής μας, έχουν περάσει από μνημόνια και ΔΝΤ, ωστόσο η Ρουμανία και η Ουγγαρία προηγούνται, αφού τυπικά έχουν βγει από αυτά.

Στην Ελλάδα το δικηγορικό σώμα απειλείται πλέον με εξόντωση, καθότι δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο τη μεταμόρφωση του εαυτού του, που επιβάλλεται έτσι και αλλιώς από την εποχή και τις ανάγκες αγοράς, αλλά και έναν βίαιο και ανηλεή πόλεμο τόσο από την Πολιτεία όσο και από τους Θεσμούς, οι οποίοι έχουν αφεθεί, με δική μας καθαρά ευθύνη, να πειραματίζονται πάνω μας ανέξοδα, γιατί όχι και ιδιοτελώς, όταν την ίδια στιγμή στις χώρες τους, για όσο χρόνο ακόμα τους «παίρνει», έχουν φροντίσει να περιχαρακώσουν τα δικά τους μικρά και μεγάλα συντεχνιακά και μη συμφέροντα με ένα αδιαπέραστο πλέγμα προστασίας.

Ο σημερινός δικηγόρος, αν θέλει να επιβιώσει, καλείται να είναι πρώτα καλός ακροβάτης, μετά άριστος επαγγελματίας και, τέλος, ένας αξιοπρεπής νομικός.

Αντώνης Καρατζάς, LLB, MBA
adonik@nb.org