ΣΥΝήΓΟΡΟΣ | τ133/2019 Editorial: Η υπόκλιση ανήκει στον δημιουργό

1 Αυγ 2019

Η υπόκλιση ανήκει στον δημιουργό

Ο επαγγελματικός χώρος γύρω από τον οποίο περιστρεφόμαστε περιβάλλεται από γραφιάδες, πολλοί εκ των οποίων μπορεί να έχουν αφιερώσει δεκαετίες ή και ολόκληρη τη ζωή τους σε ένα επιστημονικό πεδίο ή σε ένα θεματικό αντικείμενο αυτού. Η καθημερινότητα αυτών των ανθρώπων, οι οποίοι είναι αφοσιωμένοι στην επιστήμη που υπηρετούν, είναι συνήθως μοναχική· άλλωστε από τη φύση της η γραφή και η ανάγνωση είναι μια υπόθεση σιωπηρή: ούτε προσφέρεται για δημόσια έκθεση, ούτε «πουλάει» ως πρότυπο κοινωνικής συμπεριφοράς.

Αλλά το ίδιο συμβαίνει και με τα έργα του λόγου, τα προϊόντα κάθε πνευματικού κόπου. Κανείς, πλην του δημιουργού και του στενού του περιβάλλοντος, ενίοτε και του εκδότη του, δεν γνωρίζει την καθημερινότητα που προηγείται ενός πνευματικού «τοκετού»· μικρές χαρές, μεγάλες απογοητεύσεις, μέχρι και ακραίες παρεκτροπές σύμφυτες με την ανθρώπινη φύση.

Μια τέτοια υπόθεση τρέλας και μυστηρίου που κρύβει η ανθρώπινη ψυχή περιγράφει η ταινία «Ο καθηγητής και ο τρελός» (“Τhe professor and the madman”), μέσα από την οποία μεταφέρεται στην μεγάλη οθόνη η πραγματική ιστορία της δημιουργίας του Oxford English Dictionary (OED), του εμβληματικότερου, ίσως, λεξικού της αγγλικής γλώσσας, που κατάφερε να κυκλοφορήσει σε πρώτη έκδοση το 1928 ύστερα από δεκαετίες αποτυχημένων προσπαθειών.

Οι πρωταγωνιστές της δημιουργίας ενός λεξικού που σχεδόν όλοι διαθέτουμε στις βιβλιοθήκες μας, ήταν ένας σκωτσέζος, ο Sir James Murray –πρώτος επιμελητής (editor) του λεξικού– και ένας αμερικανός, ο William Chester Minor –χειρουργός του αμερικανικού στρατού εν αποστρατεία και καταδικασμένος για φόνο τρόφιμος του ψυχιατρείου των φυλακών– οι οποίοι εντελώς συμπτωματικά ένωσαν τις επαγγελματικές ζωές τους, τις οποίες έκτοτε αφιέρωσαν στην κοινή λατρεία που είχαν για την ιστορία και την εξέλιξη της αγγλικής γλώσσας από τότε που αυτή καταγράφηκε σε έντυπη μορφή.

Και οι δύο τους πέτυχαν την υλοποίηση ενός απίστευτα δύσκολου για την εποχή εγχειρήματος με πολύ σκληρή και επίπονη δουλειά και χωρίς να διαθέτουν τις δέουσες ακαδημαϊκές περγαμηνές. Ο μεν Murray δεν είχε επίσημο πανεπιστημιακό τίτλο, ήταν ένας αυτοδίδακτος, εξαιρετικά μορφωμένος και χαρισματικός γλωσσολόγος, ο οποίος εφάρμοσε μια λαμπρή ιδέα μαζικής εθελοντικής συνεισφοράς κάθε δυνατής βοήθειας από τους φιλόλογους της εποχής, ο δε Minor ήταν ένας ταλαιπωρημένος, αλλά βαθιά καλλιεργημένος άνθρωπος η παραμονή του οποίου στη φυλακή δεν τον εμπόδισε να στρατευτεί στην εθελοντική συνεισφορά, επεξεργαζόμενος τουλάχιστον 10.000 λήμματα του υπό έκδοση λεξικού, με πλήρη τεκμηρίωση της χρήσης και της προέλευσής τους.

Την αινιγματική ιστορία του Λεξικού της Οξφόρδης ανέδειξε ο βραβευμένος δημοσιογράφος και συγγραφέας Simon Winchester, (The Meaning of Everything: The Story of the Oxford English Dictionary, 2003), ύστερα από πολλές απορρίψεις χάρη και στον Larry Ashmead, επιμελητή του Harper Collins, ο οποίος θέλησε με αυτόν τον τρόπο να αναδείξει την κρυφή γοητεία της λεξικογραφίας (“we can make lexicography cool”) ενός τόσο εμβληματικού έργου. Και παρά τις όχι ιδιαίτερα ευμενείς κινηματογραφικές κριτικές –τις οποίες έχω πλέον πολλούς λόγους να πιστεύω ότι λίγο πρέπει να τις λαμβάνει κανείς στα σοβαρά– προσωπικά θεωρώ ότι η κοινωνία μας έχει ανάγκη να αναδεικνύει τέτοιες ιστορίες αντιηρώων, που ζούνε στη σκιά του συρμού και της σύγχρονης επικοινωνίας, αλλά που στην ουσία αποτελούν άριστα πρότυπα παραγωγικών κυττάρων για την προαγωγή της επιστήμης και της ανθρώπινης προόδου.

Με αφορμή αυτήν την τόσο ενδιαφέρουσα κινηματογραφική μεταφορά και γνωρίζοντας υπό την ιδιότητα του εκδότη από πρώτο χέρι την ένταση των βιωμάτων που μπορεί να ζει κάθε δημιουργός στο παρασκήνιο, εκφράζω και από αυτήν τη θέση τον βαθύ σεβασμό μου στην αξία που ενσωματώνει κάθε χειρόγραφο, προϊόν πνευματικού μόχθου που προορίζεται για δημόσια έκθεση και κριτική. Διότι, αν για οποιοδήποτε έντυπο μνημείο έχει αφήσει πίσω του ο άνθρωπος ως πολιτιστική κληρονομιά και παρακαταθήκη για το μέλλον αξίζει να πιστωθεί λίγο χειροκρότημα η τέχνη της τυπογραφίας, της έκδοσης και της διάδοσης ανά τον κόσμο, η πραγματική και βαθιά υπόκλιση θα ανήκει πάντα και κυρίως στον δημιουργό.      

Αντώνης Καρατζάς, LLB, MBA
adonik@nb.org

Κλείσιμο
Ρυθμίσεις απορρήτου

Χρησιμοποιούμε δεδομένα μέσω cookies για την σωστή λειτουργία του website , καθώς και πληροφορίες που μας βοηθάνε να παρέχουμε το μέγιστο των υπηρεσιών μας, εσείς όμως θα αποφασίσετε για τα δεδομένα αυτά.

30%
Γιατί αυτά τα δεδομένα είναι σημαντικά;

Έτσι μας βοηθάτε να βελτιώνουμε την εμπειρία σας & να σας παρέχουμε ακόμη καλύτερη εξυπηρέτηση για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες μας.

Όροι Χρήσης
">