Η ΣΧΕΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ & ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΚΑΝ. (ΕΕ) 650/2012 ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ


De lege lata ανάλυση και de lege ferenda αξιολόγηση

Σε απόθεμα

Τιμή: 80,00 €

* Απαιτούμενα πεδία

Κωδικός Προϊόντος: 17424
Νικολαΐδης Γ.
Παμπούκης Χ., Σταθόπουλος Μ.
ΜΕΛΕΤΕΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ
Παμπούκης Χ.

Ο κληρονομικός κανονισμός αποτελεί ισχύον ελληνικό δίκαιο κατ’ ουσία από τις 17.8.1015. Είναι ο πρώτος πραγματικά all inclusive ενωσιακός κανονισμός ιδ.δ.δ., αφού ρυθμίζει διεθνη δικαιοδοσία, εφαρμοστέο δίκαιο, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και εγγράφων και εισάγει και τον ενιαίο θεσμό του ευρωπαϊκού κληρονομητηρίου. Η επίδρασή του στο κληρονομικό διεθνές δίκαιο των κρατών μελών είναι καταλυτική, δεδομένου ότι αλλοιώνει ακόμη και θεμελιώδεις αρχές στις οποίες αυτό βασίζεται. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να ερευνήσει την ως άνω επίδραση του κληρονομικού κανονισμού στο κληρονομικό διεθνές δίκαιο των κρατών μελών, με έμφαση στην ελληνική έννομη τάξη, τόσο de lege lata όσο και de lege ferenda, φιλοδοξώντας έτσι να αποτυπώσει τη γενικότερη επίδραση του ενωσιακού ιδ.δ.δ. στο εθνικό ιδ.δ.δ. των κρατών μελών και με τον τρόπο αυτόν περαιτέρω να αντλήσει γενικότερα συμπεράσματα για τη σχέση και την εξέλιξη του ελληνικού ιδ.δ.δ. εντός του πλαισίου του ενωσιακού ιδ.δ.δ., εντός δηλαδή τελικά της διαρκώς εξελισσόμενης πορείας του εξευρωπαϊσμού του εθνικού ιδ.δ.δ. των κρατών μελών.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σελ. IX
ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ Σελ. XV
ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Σελ. XXXV
ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ ΤΗΣ
Α. Η «ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ», ΠΛΕΟΝ «ΕΞΕΥΡΩΠΑΪΣΜΟΣ», ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Σελ. 1
Ι. Έννοια, σκοπός και θεμέλια Σελ. 1
1. Γενικά περί της εξέλιξης και του κανονιστικού θεμελίου της Σελ. 1
2. Οι βασικότεροι ενωσιακοί (πλέον) κανονισμοί ιδ.δ.δ. (σε ευρεία έννοια) και ο σκοπός που εξυπηρετούν Σελ. 9
3. Η «κοινοτικοποίηση» ή «εξευρωπαϊσμός» του ιδ.δ.δ. των κρατών μελών Σελ. 13
ΙΙ. Οι αρχές και τα βασικά χαρακτηριστικά του «εξευρωπαϊσμένου» ιδ.δ.δ. των κρατών μελών Σελ. 16
1. Δομικά χαρακτηριστικά Σελ. 16
α) Αποσπασματικός χαρακτήρας και έλλειψη (ενιαίου γενικού) συστήματος του ενωσιακού ιδ.δ.δ. Σελ. 16
β) Αρχή αποκλειστικής εφαρμογής των ενωσιακών κανόνων ιδ.δ.δ. και εκτοπισμός των εθνικών ρυθμίσεων Σελ. 18
γ) Ανάγκη και αρχή αυτόνομης ερμηνείας και (λειτουργικού) νομικού χαρακτηρισμού στο πεδίο του ενωσιακού ιδ.δ.δ. Σελ. 21
δ) Αναπόφευκτος δυϊσμός εφαρμοστέων κανόνων στα κράτη μέλη, πολυταξία και πολυπλοκότητα Σελ. 25
2. Ειδικά ως προς τις αρχές και το περιεχόμενο των ρυθμίσεων του ενωσιακού ιδ.δ.δ. Σελ. 27
α) Η επικράτηση της συνήθους διαμονής Σελ. 27
β) Η «επέλαση» της ιδιωτικής αυτονομίας Σελ. 28
γ) Η διευκόλυνση της αναγνώρισης και εκτέλεσης όσον αφορά ιδίως δικαστικές αποφάσεις και δημόσια έγγραφα από άλλα κράτη μέλη και η εισαγωγή ενιαίων ευρωπαϊκών θεσμών για τη διευκόλυνση της άσκησης δικαιωμάτων στα κράτη μέλη, βάσει της αρχής της αμοιβαίας πίστης – Σχέση με τη μέθοδο της αναγνώρισης στο ιδ.δ.δ. Σελ. 30
δ) Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων Σελ. 35
Β. ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΩΣ ΑΝΩ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΝΩΣΙΑΚΟΥ (ΠΛΕΟΝ) ΙΔ.Δ.Δ. Σελ. 39
Ι. Σκοποί, θεμέλιο και ιστορία θέσπισης του κληρονομικού κανονισμού Σελ. 39
ΙΙ. Θεμελιώδεις επιλογές του κληρονομικού κανονισμού Σελ. 44
1. Η ενότητα της κληρονομίας και της διαδοχής σε επίπεδο διεθνούς δικαιοδοσίας και εφαρμοστέου δικαίου Σελ. 45
2. Η συνήθης διαμονή ως κύρια δικαιοδοτική βάση και σύνδεσμος για το εφαρμοστέο δίκαιο και η σκοπούμενη ενότητα forum και ius Σελ. 45
3. Η αναγνώριση της αυτονομίας της βούλησης ιδίως μέσω της (περιορισμένης) επιλογής δικαίου (professio juris) του κληρονομούμενου Σελ. 46
4. Η διευκόλυνση αναγνώρισης και εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων και δημοσίων εγγράφων άλλων κρατών μελών και εν γένει της άσκησης των κληρονομικών δικαιωμάτων στα κράτη μέλη με τον θεσμό του ευρωπαϊκού κληρονομητηρίου Σελ. 47
5. Ο συντονισμός των εννόμων τάξεων και η διεθνής αρμονία των λύσεων Σελ. 47
Γ. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Σελ. 48
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ
ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ
Α. ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟ – ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ (RATIONE PERSONAE) ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Σελ. 52
I. Γενικά: Εφαρμογή του κανονισμού ανεξάρτητα από προσωπικές ιδιότητες των υποκειμένων μίας υπόθεσης κληρονομικής διαδοχής Σελ. 52
II. Σχέση με τους λοιπούς ενωσιακούς κανονισμούς ιδ.δ.δ. Σελ. 52
III. Διάκριση της ως άνω αρχής από την εξάρτηση της επέλευσης εννόμων συνεπειών κατ’ εφαρμογή του κανονισμού από προσωπικές ιδιότητες Σελ. 57
ΙV. Σχέση με το διεθνές και το αντικειμενικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού και με τη διάκριση των κανόνων του σε αυτούς που αναπτύσσουν ισχύ erga omnes και αυτούς που αναπτύσσουν ισχύ inter partes Σελ. 59
Β. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ: ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΔΟΧΗ Σελ. 60
Ι. Ο θετικός ορισμός του πεδίου εφαρμογής: Υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής Σελ. 61
1. Βασικοί ορισμοί που οριοθετούν θετικά το πεδίο εφαρμογής Σελ. 61
α) Κληρονομική διαδοχή (είτε βάσει διάταξης τελευταίας βούλησης είτε βάσει του νόμου – εξ αδιαθέτου και αναγκαστική διαδοχή, άρθρα 1 παρ. 1 και 3 παρ. 1 α’) Σελ. 61
β) Διάταξη τελευταίας βούλησης (άρθρο 3 παρ. 1 δ’) Σελ. 63
γ) Διαθήκη και συνδιαθήκη (άρθρο 3 παρ. 1 γ’) Σελ. 63
αα) Ο ορισμός του κληρονομικού κανονισμού Σελ. 63
ββ) Σχέση με την έννοια της συνδιαθήκης κατά το ελληνικό δίκαιο Σελ. 66
δ) Κληρονομική σύμβαση (άρθρο 3 παρ. 1 β’) Σελ. 67
αα) Ο ορισμός του κληρονομικού κανονισμού Σελ. 67
ββ) Σχέση με την έννοια της κληρονομικής σύμβασης κατά το ελληνικό δίκαιο Σελ. 70
2. Θετική αποσαφήνιση της έννοιας της κληρονομικής διαδοχής με βάση τις διατάξεις του κανονισμού για το πεδίο εφαρμογής του εφαρμοστέου δικαίου (άρθρο 23 του κανονισμού) Σελ. 72
α) Τα αίτια, ο χρόνος και ο τόπος έναρξης της κληρονομικής διαδοχής (23 παρ. 2 α’) Σελ. 73
β) Ο καθορισμός των δικαιούχων, της κληρονομικής μερίδας, των τυχόν υποχρεώσεων που τους έχει επιβάλει ο θανών, καθώς και των υπόλοιπων κληρονομικών δικαιωμάτων (23 παρ. 2 β’) Σελ. 75
γ) Η κληρονομική ικανότητα (23 παρ. 2 γ’) Σελ. 76
δ) Η αποκλήρωση και η κληρονομική αναξιότητα (23 παρ. 2 δ’) Σελ. 77
ε) Η μεταβίβαση προς τους κληρονόμους και τους κληροδόχους των περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας, περιλαμβανομένων των όρων και των αποτελεσμάτων της αποδοχής ή της αποποίησης (23 παρ. 2 ε’) Σελ. 78
αα) Η μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων (δικαιωμάτων και υποχρεώσεων) της κληρονομίας Σελ. 78
ββ) Οι όροι και τα αποτελέσματα της αποδοχής ή της αποποίησης Σελ. 79
στ) Οι εξουσίες των κληρονόμων, των εκτελεστών διαθηκών και των λοιπών διαχειριστών της κληρονομίας, ιδίως όσον αφορά την εκποίηση περιουσιακών στοιχείων και την εξόφληση πιστωτών, με την επιφύλαξη του άρθρου 29 (23 παρ. 2 στ’) Σελ. 80
αα) Γενικώς για τη ρύθμιση και τους λόγους επιλογής της Σελ. 80
ββ) Ειδικά περί των εξουσιών των κληρονόμων Σελ. 82
γγ) Ειδικά περί των εξουσιών του εκτελεστή διαθήκης και λοιπών διαχειριστών Σελ. 82
δδ) Ζητήματα νομικού χαρακτηρισμού σε σχέση με τυχόν αδικοπρακτική ευθύνη κληρονόμων και λοιπών διαχειριστών Σελ. 83
εε) Η (περιορισμένη) εξαίρεση υπέρ της lex fori κατά το άρθρο 29 του κανονισμού Σελ. 83
ζ) Η ευθύνη που απορρέει από τα χρέη της κληρονομίας (23 παρ. 2 ζ’) Σελ. 87
αα) Η ρύθμιση του κανονισμού Σελ. 87
ββ) Ζητήματα νομικού χαρακτηρισμού και οριοθέτησης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού σε σχέση με τον κανονισμό 1215/2012 επί αγωγών δανειστών κατά κληρονόμων για χρέη της κληρονομίας Σελ. 88
η) Νόμιμη μοίρα και λοιποί περιορισμοί της ελευθερίας διάθεσης (23 παρ. 2 η’) Σελ. 92
θ) Οποιαδήποτε υποχρέωση επιστροφής ή υπολογισμού δωρεών κ.λπ. του κληρονομούμενου κατά τον καθορισμό των μερίδων των δικαιούχων (23 παρ. 2 θ’) Σελ. 93
ι) Η διανομή της κληρονομίας (23 παρ. 2 ι’). Σελ. 95
3. Ειδικές διατάξεις του κανονισμού που αποσαφηνίζουν περαιτέρω θετικά το πεδίο εφαρμογής του Σελ. 97
α) Κανόνες περί του παραδεκτού και τυπικού και ουσιαστικού κύρους διατάξεων τελευταίας βούλησης και δηλώσεων αποδοχής ή αποποίησης κληρονομίας Σελ. 97
β) Ζητήματα περί μέλλουσας να επαχθεί κληρονομίας (προ του θανάτου) Σελ. 99
4. Συμπέρασμα: Ένταξη καταρχήν στον κανονισμό όλων των αστικού δικαίου ζητημάτων κληρονομικής διαδοχής - Σχέση και με το καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του ελληνικού εθνικού κληρονομικού διεθνούς δικαίου Σελ. 100
ΙΙ. Ο αρνητικός ορισμός του πεδίου εφαρμογής: Ρητές εξαιρέσεις ζητημάτων δημοσίου δικαίου και συγκεκριμένων ζητημάτων ιδιωτικού δικαίου Σελ. 104
1. Ειδικά η εξαίρεση ζητημάτων δημοσίου δικαίου (φορολογικών, τελωνειακών ή διοικητικών, 1 παρ. 1) Σελ. 104
α) Γενικά Σελ. 104
β) Τα ζητήματα δημοσίου δικαίου ως εν γένει προδικαστικά κύριας υπόθεσης κληρονομικής διαδοχής Σελ. 105
γ) Ειδικά το κράτος στην (ιδιωτικού δικαίου) κληρονομική διαδοχή Σελ. 105
δ) Ειδικά προβλήματα λόγω της εξαίρεσης από τον κανονισμό των φορολογικών ζητημάτων Σελ. 105
2. Ρητές εξαιρέσεις ζητημάτων καταρχήν ιδιωτικού δικαίου που παρίστανται συνδεόμενα με την κληρονομική διαδοχή (1 παρ. 2) Σελ. 107
α) Η προσωπική κατάσταση των φυσικών προσώπων καθώς και οι οικογενειακές σχέσεις και οι σχέσεις οι οποίες σύμφωνα με το εφαρμοστέο σε αυτές δίκαιο παράγουν ανάλογα αποτελέσματα (άρθρο 1 παρ. 2 α’) Σελ. 108
β) Η νομική ικανότητα των φυσικών προσώπων, με την επιφύλαξη του άρθρου 23 παράγραφος 2 γ’ (περί της ικανότητας προς το κληρονομείν) και του άρθρου 26 (περί της ικανότητας σύνταξης διάταξης τελευταίας βούλησης) (άρθρο 1 παρ. 2 β’) Σελ. 110
γ) Θέματα σχετικά με την αφάνεια, την απουσία ή τον τεκμαιρόμενο θάνατο φυσικού προσώπου (άρθρο 1 παρ. 2 γ’) Σελ. 112
δ) Θέματα που αφορούν τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων καθώς και το περιουσιακό καθεστώς σχέσεων οι οποίες σύμφωνα με το εφαρμοστέο σε αυτές δίκαιο θεωρείται ότι παράγουν αποτελέσματα παρόμοια με του γάμου (άρθρο 1 παρ. 2 δ’) Σελ. 112
αα) Γενικά η εξαίρεση των ζητημάτων αυτών από τον κληρονομικό κανονισμό και τα όριά της Σελ. 112
ββ) Τα προβλήματα λόγω της ως άνω εξαιρέσεως και η αναγκαιότητα, και τα όρια, του «λειτουργικού» νομικού χαρακτηρισμού για την αντιμετώπισή τους Σελ. 114
(i) Το ζήτημα και τα προβλήματα των παραδοσιακών θεωριών περί του νομικού χαρακτηρισμού Σελ. 114
(ii) Ο λειτουργικός νομικός χαρακτηρισμός, τα συναφή προβλήματα και ο μηχανισμός της προσαρμογής Σελ. 118
(iii) Ειδικά η απόφαση του ΔΕΕ σε σχέση με τη ρύθμιση της παρ. 1 του άρθρου 1371 του BGB στην υπόθεση Mahnkopf και η θέση του Γενικού Εισαγγελέα Σελ. 122
γγ) Η ενοποίηση σε ενωσιακό επίπεδο στα ζητήματα αυτά που ενδέχεται να επιλύσει τα σχετικά προβλήματα Σελ. 126
(i) Οι κανονισμοί 1103 και 1104/2016 για τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων και των καταχωρισμένων συντρόφων, τα πεδία εφαρμογής τους και ο συντονισμός τους με το πεδίο εφαρμογής του κληρονομικού κανονισμού Σελ. 126
(ii) Ο συντονισμός κατά το δυνατόν της διεθνούς δικαιοδοσίας και του εφαρμοστέου δικαίου από τους ως άνω κανονισμούς και τον κληρονομικό κανονισμό Σελ. 129
ε) Υποχρεώσεις διατροφής εκτός από αυτές που προέκυψαν λόγω θανάτου (άρθρο 1 παρ. 2 ε’) Σελ. 131
στ) Το τυπικό κύρος των διατάξεων τελευταίας βούλησης που έγιναν προφορικά (άρθρο 1 παρ. 2 στ’) Σελ. 133
ζ) Περιουσιακά δικαιώματα, συμφέροντα και περιουσιακά στοιχεία που δημιουργούνται ή μεταβιβάζονται με άλλους τρόπους πλην της κληρονομικής διαδοχής (άρθρο 1 παρ. 2 ζ’) Σελ. 134
αα) Γενικά για την εξαίρεση των μεταβιβάσεων εν ζωή και τα όριά της Σελ. 134
ββ) Προβληματικές περιπτώσεις - Ιδίως η δωρεά αιτία θανάτου Σελ. 137
γγ) Άλλες δωρεές ή και επαχθείς δικαιοπραξίες υπό προθεσμία αναβλητική που λειτουργούν μετά τον θάνατο, όπως και η μεταθανάτια πληρεξουσιότητα Σελ. 141
δδ) Ειδικά παροχές γονέων προς τα τέκνα τους με ενέργεια μετά θάνατο – «Donation-partage» – Νέμηση ανιόντος Σελ. 142
εε) Τα λοιπά ειδικά παραδείγματα μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων εν ζωή που εξαιρούνται από τον κληρονομικό κανονισμό Σελ. 143
η) Τα ζητήματα που διέπονται από το δίκαιο των εταιριών και άλλων ενώσεων με ή χωρίς νομική προσωπικότητα (άρθρο 1 παρ. 2 η’) Σελ. 146
αα) Εξαίρεση από τον κανονισμό ιδίως των ζητημάτων που αφορούν την επίδραση του θανάτου εταίρου στην ίδια την εταιρία, το κληρονομητό της εταιρικής ιδιότητας και τη διανομή μεταξύ των διαδόχων αιτία θανάτου των εταιρικών μεριδίων Σελ. 146
ββ) Η εν μέρει διαφοροποίηση του ελληνικού ιδ.δ.δ. Σελ. 148
θ) Η λύση, η παύση λειτουργίας και η συγχώνευση εταιρειών και άλλων ενώσεων με ή χωρίς νομική προσωπικότητα (άρθρο 1 παρ. 2 θ’) Σελ. 149
ι) Η σύσταση, διαχείριση και λύση trusts (άρθρο 1 παρ. 2 ι’) Σελ. 150
αα) Γενικά για τον θεσμό του trust και την έκταση της εξαίρεσης εμπιστευμάτων από τον κανονισμό Σελ. 150
ββ) Ειδικά οι ρυθμίσεις του κανονισμού σχετικά με τα trusts Σελ. 154
γγ) Συμπέρασμα σχετικά με την αντιμετώπιση ζητημάτων που αφορούν testamentary trust κατά τον κανονισμό Σελ. 155
δδ) Ειδικά περί ιδρυμάτων ιδιωτικού δικαίου που έχουν συσταθεί με διάταξη τελευταίας βούλησης (testamentary private foundations) Σελ. 157
ια) Η φύση των εμπράγματων δικαιωμάτων (άρθρο 1 παρ. 2 ια’) Σελ. 158
αα) Γενικά για την ανάγκη ιδιαίτερης αντιμετώπισης των εμπράγματων δικαιωμάτων και σχέσεων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο Σελ. 158
ββ) Οι ρυθμίσεις του κανονισμού ως προς την κτήση και τη φύση του εμπράγματου δικαιώματος στην κληρονομική διαδοχή Σελ. 160
γγ) Ειδικότερη οριοθέτηση της εξαίρεσης με βάση και την απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση Kubicka Σελ. 162
δδ) Ειδικά η προσαρμογή άγνωστων εμπράγματων δικαιωμάτων κτηθέντων με κληρονομική διαδοχή και προβλήματα που παραμένουν Σελ. 166
εε) Ζητήματα σχετικά με άλλα απόλυτα δικαιώματα και την ένταξή τους στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού Σελ. 169
ιβ) Η οιαδήποτε καταχώριση σε μητρώο δικαιωμάτων επί ακίνητης ή κινητής περιουσίας (άρθρο 1 παρ. 2 ιβ’) Σελ. 170
αα) Εξαίρεση από τον κανονισμό των προϋποθέσεων, διατυπώσεων κ.λπ. καταχωρίσεων σε μητρώο και των αποτελεσμάτων αυτών Σελ. 170
ββ) Έμμεσος επηρεασμός λόγω της ως άνω εξαιρέσεως ζητημάτων που σχετίζονται ιδίως με την αποδοχή της κληρονομίας και τον τύπο της Σελ. 173
ΙΙΙ. Τα ζητήματα που δεν εμπίπτουν ή ρητά εξαιρούνται του κανονισμού ως προδικαστικά (εν γένει) κύριας υπόθεσης κληρονομικής διαδοχής Σελ. 174
1. Το πρόβλημα Σελ. 174
2. Διεθνής δικαιοδοσία για προδικαστικά και εν γένει ζητήματα που πρέπει να κριθούν στο πλαίσιο κύριας υπόθεσης κληρονομικής διαδοχής Σελ. 175
3. Εφαρμοστέο δίκαιο στα προδικαστικά ζητήματα–προκρίματα (και σε εν γένει ζητήματα από τα οποία εξαρτάται η κρίση για το κύριο ζήτημα κληρονομικής διαδοχής) Σελ. 176
α) Γενικά Σελ. 176
β) Πεδίο εφαρμογής του προβληματισμού σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στα προκρίματα κατά τον κανονισμό Σελ. 177
γ) Οι υποστηριζόμενες θέσεις υπό τον κληρονομικό κανονισμό Σελ. 178
δ) Σχέση των προκριμάτων με ζητήματα εξομοίωσης (υποκατάστασης- ισοδυναμίας) στο πλαίσιο του κληρονομικού κανονισμού Σελ. 180
4. Ζητήματα του κληρονομικού κανονισμού ως προδικαστικά εν γένει άλλου κύριου ζητήματος που δεν εμπίπτει στον κανονισμό Σελ. 182
IV. Το ουσιαστικό περιεχόμενο των ρυθμίσεων του κληρονομικού κανονισμού ως διάσταση του καθ’ ύλην πεδίου εφαρμογής του Σελ. 183
Γ. ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ: ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ Σελ. 186
I. Γενικά Σελ. 186
ΙΙ. Εφαρμογή του κανονισμού αποκλειστικά σε διεθνείς υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής Σελ. 187
1. Ο κανόνας και η θεμελίωσή του στον κληρονομικό κανονισμό Σελ. 187
2. Έννοια διεθνούς υποθέσεως κληρονομικής διαδοχής κατά τον κανονισμό Σελ. 188
3. Ιδιαιτερότητες σε σχέση με την αναγνώριση και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων και δημοσίων εγγράφων από άλλα κράτη μέλη Σελ. 191
ΙΙΙ. Εφαρμογή του κανονισμού σε διεθνείς υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής έστω και χωρίς σχέση με την Ε.Ε. και όριά της - Erga omnes ή inter partes ισχύς των κανόνων του Σελ. 192
1. Ως προς τις διατάξεις του κανονισμού για τη διεθνή δικαιοδοσία, την εκκρεμοδικία, τη συνάφεια και τα ασφαλιστικά μέτρα Σελ. 194
α) Κανόνες διεθνούς δικαιοδοσίας Σελ. 194
β) Ειδικά ως προς τα ασφαλιστικά μέτρα Σελ. 196
γ) Κανόνες για την εκκρεμοδικία και τη συνάφεια Σελ. 197
2. Ως προς τις διατάξεις του κανονισμού για το εφαρμοστέο δίκαιο Σελ. 198
3. Ως προς τις διατάξεις του κανονισμού για την αναγνώριση, εκτέλεση και αποδοχή δικαστικών αποφάσεων και δημοσίων εγγράφων και το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο Σελ. 199
ΙV. Περιορισμοί στην εφαρμογή του κανονισμού σε διεθνείς υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής λόγω της σχέσης του με διεθνείς Συνθήκες και άλλους κανονισμούς της Ε.Ε. (άρθρα 75-76) Σελ. 200
1. Σχέση με άλλους κανονισμούς Σελ. 200
2. Σχέση με διεθνείς Συνθήκες Σελ. 202
V. Ειδικά η αρχή του μη επηρεασμού των εσωτερικών αρμοδιοτήτων εντός των κρατών μελών και τα όριά της Σελ. 204
1. Η αρχή του μη επηρεασμού εσωτερικών αρμοδιοτήτων Σελ. 204
2. Περιορισμοί της ως άνω αρχής - Το εθνικό δίκαιο ως συμπληρωματικό ενωσιακό δίκαιο Σελ. 206
VI. Συμπεράσματα Σελ. 207
Δ. ΤΟΠΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ: ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε. ΠΟΥ ΔΕΣΜΕΥΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ Σελ. 208
I. Γενικά Σελ. 208
ΙΙ. Κράτη μέλη που δεσμεύονται από τον κληρονομικό κανονισμό και κράτη μέλη που δεν δεσμεύονται από αυτόν Σελ. 208
ΙΙΙ. Έννοια κράτους μέλους για την εφαρμογή των κατ’ ιδίαν διατάξεων του κανονισμού (από τα κράτη μέλη που δεσμεύονται από αυτόν) Σελ. 211
IV. Συμπέρασμα Σελ. 213
Ε. ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ (ΑΡΘΡΑ 83-84): ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΕΣ ΚΑΤΑ Ή ΜΕΤΑ ΤΗΝ 17η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015 Σελ. 214
I. Γενικά Σελ. 214
ΙΙ. Η περιορισμένη επέκταση του χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού για τη διάσωση του κύρους διατάξεων τελευταίας βούλησης ή επιλογής δικαίου που έγιναν πριν από την 17η Αυγούστου 2015 Σελ. 215
ΙII. Προβληματικές περιπτώσεις Σελ. 217
IV. Συμπέρασμα Σελ. 219
ΣΤ. ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΜΕ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ ΤΟΥ Σελ. 220
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ
Η ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ DE LEGA LATA ΚΑΙ DE LEGE FERENDA ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔ.Δ.Δ. ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ
Α. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΑΡΘΡΑ 4-19) Σελ. 226
I. Γενικές παρατηρήσεις Σελ. 226
ΙΙ. Ειδικά η έννοια «δικαστήριο» κατά τον κανονισμό (άρθρο 3 παρ. 2) Σελ. 228
1. Ο ορισμός του κανονισμού Σελ. 228
2. Άλλες εθνικές αρχές ως δικαστήριο (συμβολαιογράφοι και πρόξενοι) – Η απόφαση του ΔΕΕ της 23ης Μαΐου 2019 (σε συμφωνία με τη θέση του Γενικού Εισαγγελέα) στην υπόθεση WB Σελ. 230
3. Συνέπειες υπαγωγής στην έννοια δικαστήριο κατά τον κανονισμό Σελ. 233
4. Ειδικά τα διαιτητικά δικαστήρια ως «δικαστήριο» κατά τον κανονισμό – Η διαιτησία κληρονομικών διαφορών Σελ. 233
ΙΙΙ. Η γενική διεθνής δικαιοδοσία των δικαστηρίων του κράτους μέλους της τελευταίας συνήθους διαμονής του κληρονομούμενου Σελ. 236
1. Γενικά για τη ρύθμιση του κανονισμού και τους σκοπούς που επιδιώκει (ιδίως η -βάσει της αρχής της εγγύτητας- σκοπούμενη ενότητα forum και ius) Σελ. 236
2. Σχέση με τις λοιπές δικαιοδοτικές βάσεις του κανονισμού Σελ. 241
3. Ειδικά περί της (μη οριζόμενης και χρήζουσας αυτόνομης ερμηνείας) έννοιας της (τελευταίας) συνήθους διαμονής κατά τον κανονισμό Σελ. 242
α) Συνειδητή έλλειψη ορισμού της έννοιας Σελ. 242
β) Κριτήρια προσδιορισμού της τελευταίας συνήθους διαμονής στο πλαίσιο της αυτόνομης ερμηνείας της κατά τον κανονισμό Σελ. 248
αα) Γενικά Σελ. 248
ββ) Εξαιρετικές περιπτώσεις κληρονομούμενων με πολλαπλούς τόπους διαμονής Σελ. 249
γγ) Συνήθης διαμονή προσώπων που δεν δύνανται να διαμορφώσουν ιδία βούληση Σελ. 251
δδ) Αδυναμία ασφαλούς διαπίστωσης της τελευταίας συνήθους διαμονής – Έλλειψη τελευταίας συνήθους διαμονής Σελ. 252
γ) Συμπεράσματα για την αυτόνομη έννοια της τελευταίας συνήθους διαμονής κατά τον κανονισμό και τα βασικά χαρακτηριστικά της Σελ. 253
4. Προβλήματα ως προς την εφαρμογή του κανονισμού συνδεόμενα με την έννοια της συνήθους διαμονής και αποτίμηση της επιλογής του αυτής Σελ. 257
α) Δυσχέρειες διαπίστωσης - Κίνδυνος ανομοιόμορφης ερμηνείας και εφαρμογής – Θετικές και αρνητικές συγκρούσεις δικαιοδοσίας Σελ. 257
β) Ειδικά ο κίνδυνος καταστρατηγικών μεθοδεύσεων - Forum shopping (και fraus legis) Σελ. 260
γ) Συνολική αποτίμηση της επιλογής της τελευταίας συνήθους διαμονής ως γενικής βάσης διεθνούς δικαιοδοσίας από τον ενωσιακό νομοθέτη Σελ. 262
IV. Επικουρική διεθνής δικαιοδοσία με βάση την περιουσία της κληρονομίας σε κράτος μέλος (άρθρο 10) Σελ. 263
1. Γενικά για τη ρύθμιση του κανονισμού, τους σκοπούς και τις αρχές που εκφράζει Σελ. 263
2. Διεθνής δικαιοδοσία βάσει της περιουσίας της κληρονομίας σε κράτος μέλος είτε σε συνδυασμό με την ιθαγένεια του κληρονομούμενου ή την προηγούμενη της τελευταίας συνήθη διαμονή του άλλως αυτοτελώς Σελ. 265
3. Ειδικότερα περί της ιεράρχησης των επιμέρους επικουρικών δικαιοδοτικών βάσεων της περιουσίας Σελ. 268
V. Διεθνής δικαιοδοσία σε περίπτωση επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου (άρθρα 5-9) Σελ. 269
1. Γενικά για τη ρύθμιση της διεθνούς δικαιοδοσίας όταν υπάρχει επιλογή δικαίου (κράτους μέλους) Σελ. 269
2. Ειδικά η παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας και συναφή ζητήματα Σελ. 272
α) Η παρέκταση με συμφωνία των ενδιαφερομένων υπέρ των δικαστηρίων του κράτους μέλους του επιλεγμένου δικαίου της ιθαγένειας του κληρονομούμενου Σελ. 272
β) Ειδικά περί του εξωδικαστικού συμβιβασμού κληρονομικών διαφορών (άρθρο 8) Σελ. 278
3. Ειδικά η δικαιοδοσία των προσφορότερων δικαστηρίων του κράτους μέλους του επιλεγμένου δικαίου της ιθαγένειας του κληρονομούμενου Σελ. 279
VI. Αναγκαστική δικαιοδοσία (forum necessitatis, άρθρο 11) Σελ. 283
1. Γενικά για τη ρύθμιση και τους σκοπούς της Σελ. 283
2. Οι ειδικότερες προϋποθέσεις εφαρμογής του forum necessitatis κατά τον κανονισμό Σελ. 284
3. Οι συνέπειες της συνδρομής των προϋποθέσεων του ως άνω κανόνα Σελ. 287
VII. Ειδικά η δυνατότητα περιορισμού διαδικασιών (άρθρο 12) Σελ. 287
1. Γενικά για τη ρύθμιση και τους σκοπούς της Σελ. 287
2. Το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης περί περιορισμού διαδικασιών Σελ. 289
3. Οι ειδικότερες προϋποθέσεις εφαρμογής του κανόνα Σελ. 290
4. Οι συνέπειες της συνδρομής των προϋποθέσεων του ως άνω κανόνα Σελ. 292
5. Ο περιορισμός διαδικασιών κατά τη lex fori Σελ. 292
VIII. Ειδικά η εκκρεμοδικία, η συνάφεια και τα ασφαλιστικά μέτρα (άρθρα 17-19) Σελ. 293
1. Οι ρυθμίσεις του κανονισμού για την εκκρεμοδικία και τη συνάφεια, ο σκοπός τους και η σχέση τους ιδίως με τις ρυθμίσεις των κανονισμών 44/2001 και 1215/2012 Σελ. 293
α) Γενικά Σελ. 293
β) Ενωσιακή εκκρεμοδικία και συνάφεια Σελ. 294
γ) Αποτίμηση και κριτική των ρυθμίσεων Σελ. 297
2. Η ρύθμιση ως προς τη διεθνή δικαιοδοσία λήψης ασφαλιστικών μέτρων βάσει του προτύπου του κανονισμού 44/2001 (και του κανονισμού 1215/2012) Σελ. 300
IX. Ο έλεγχος της διεθνούς δικαιοδοσίας (άρθρο 15) Σελ. 303
X. Συμπεράσματα ως προς το σύστημα διεθνούς δικαιοδοσίας του κανονισμού, την ιεράρχηση και οργάνωση των δικαιοδοτικών βάσεών του και κριτική αποτίμηση Σελ. 306
Β. ΤΟ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΑΡΘΡΑ 20-38) Σελ. 311
Ι. Γενικές παρατηρήσεις Σελ. 311
ΙΙ. Ειδικά η αρχή της ενότητας της κληρονομίας ως προς το εφαρμοστέο δίκαιο Σελ. 312
1. Οι διαστάσεις της αρχής της ενότητας του εφαρμοστέου δικαίου, το πλαίσιο στο οποίο υιοθετήθηκε και οι σκοποί που εξυπηρετεί Σελ. 312
2. Η σύνδεση της αρχής της ενότητας της κληρονομίας ως προς το εφαρμοστέο δίκαιο με την ενότητα το
Back to Top