Back to Top
ΝΑΥΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
Κωδικός Προϊόντος:
21104
- Έκδοση: 2η 2025
- Σχήμα: 17x24
- Βιβλιοδεσία: Σκληρόδετη
- Σελίδες: 1184
- ISBN: 978-618-08-0491-1
Η 2η, πλήρως αναθεωρημένη, έκδοση του «Ναυτικού Δικαίου» κρίθηκε επιβεβλημένη μετά την πρόσφατη νομοθετική μεταρρύθμιση του ιδιωτικού ναυτικού δικαίου με τον Ν 5020/2023 (νέος ΚΙΝΔ). Οι νομοθετικές αλλαγές αποτέλεσαν αντικείμενο συστηματοποίησης, ερμηνείας και ανάλυσης, χωρίς να χαθεί ο συνδετικός ιστός με τη μακρά εξέλιξη του ναυτικού δικαίου, κατά τρόπο ώστε να καθίστανται κατανοητοί οι άξονες και οι εφαρμογές της μεταρρύθμισης.
Η αναθεώρηση της έκδοσης επεκτείνεται σε όλη την νεότερη βιβλιογραφία και νομολογία που έλαβε χώρα μετά την 1η έκδοση, με αξιοποίηση αυτών υπό το πρίσμα του νέου ΚΙΝΔ ∙ καταλαμβάνει επίσης την ανάλυση των διεθνών ναυτικών συμβάσεων όπως και των ενωσιακών κανόνων, με σκοπό να καταγραφούν οι νέες τάσεις σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο (π.χ. πράσινη ναυτιλία).
Περαιτέρω, προστίθενται δύο νέες βασικές ενότητες, αφενός η Θαλάσσια Αρωγή αφετέρου η Ναυτική Εργασία (με βάση και την εμπειρία της συγγραφέως ως μέλους της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του ILO).
Πλέον το σύγγραμμα αυτό καλύπτει το σύνολο του Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου, από την έννοια και το καθεστώς του πλοίου και του στατικού ναυπηγήματος έως τις εμπράγματες εξασφαλίσεις, από τη ναύλωση και τη θαλάσσια μεταφορά έως τους κινδύνους της θαλάσσιας αποστολής, τη ναυτική εργασία, τα ειδικά καθεστώτα ευθύνης και περιορισμού και το ενωσιακό ναυτικό δίκαιο.
Αποτελεί αναμφισβήτητα σημείο αναφοράς για δικηγόρους και νομικούς της πράξης, ακαδημαϊκούς και ερευνητές, δικαστικούς λειτουργούς, στελέχη ναυτιλιακών εταιρειών, φοιτητές προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς, και όσους, εν γένει, έλκονται από τη γοητεία του ναυτικού δικαίου.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ VII
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ XLV
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ XLVII
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
§ 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ 3
Ι. Ναυτικές σχέσεις 3
ΙΙ. Ιδιωτικό (εμπορικό) ναυτικό δίκαιο ή ναυτικό δίκαιο υπό στενή έννοια 3
ΙΙΙ. Δημόσιο ναυτικό δίκαιο 4
Α. Διοικητικό ναυτικό δίκαιο 4
Β. Ποινικό ναυτικό δίκαιο 5
Γ. Οικονομικό ναυτικό δίκαιο 6
ΙV. Διεθνές Ναυτικό Δίκαιο 7
Α. Δημόσιο διεθνές δίκαιο 7
Β. Ιδιωτικό διεθνές ναυτικό δίκαιο 8
V. Δικονομικό ναυτικό δίκαιο 8
§ 2. ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 12
Ι. Ιστορικές πηγές 13
Α. Αρχαίοι χρόνοι 13
Α.1. Ελληνική και ελληνιστική περίοδος 13
Α.2. Ρωμαϊκή περίοδος 17
Β. Βυζαντινοί και ευρωπαϊκοί μεσαιωνικοί χρόνοι 19
Β.1. Βυζαντινοί χρόνοι 19
Β.2. Ευρωπαϊκοί μεσαιωνικοί χρόνοι 22
Γ. Νεότεροι χρόνοι 25
Γ.1. Ηπειρωτικές ναυτικές νομοθεσίες 25
Γ.2. Αγγλοσαξονικές νομοθεσίες 28
ΙΙ. Ισχύουσες πηγές 31
A. Εσωτερικές πηγές 31
A.1. Αναμόρφωση του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου (Ν 5020/2023) 31
α. Αιτίες αναμόρφωσης 31
β. Στόχοι & βασικοί άξονες μεταρρύθμισης 33
A.2. Ο Κώδικας Δημόσιου Ναυτικού Δικαίου (ΚΔΝΔ) 36
Α.3. Οι εγκριτικές πράξεις νηολόγησης πλοίων ως κεφαλαίων εξωτερικού 36
Α.4. Οι γενικές διατάξεις 37
Β. Διεθνείς πηγές 37
Β.1. Διεθνείς συμβάσεις 38
α. Πολυμερείς συμβάσεις 38
α.1. Συμβάσεις που κατάρτισε η Διεθνής Ναυτική Επιτροπή 39
α.2. Συμβάσεις που κατάρτισαν Οργανισμοί του ΟΗΕ 40
α.3. Πρακτικές δυσκολίες και μειονεκτήματα 42
(i) Χρόνος προπαρασκευής και έναρξης ισχύος 43
(ii) Εφαρμογή 43
(iii) Πεδίο εφαρμογής 45
(iv) Αμοιβαιότητα – Επιφυλάξεις 45
(v) Νομοθετική υπεροχή 46
(vi) Ερμηνεία 47
β. Διμερείς συμβάσεις 50
Β.2. Μέθοδοι εναρμόνισης 53
α. Αναγκαστικοί ελάχιστοι όροι 53
β. Πρότυποι νόμοι 54
γ. Κατευθυντήριες γραμμές ή αρχές 55
δ. Πρότυποι κανόνες & ελάχιστοι όροι ενδοτικού χαρακτήρα 56
ε. Εμπορικοί όροι 57
στ. Στερεότυπες συμβάσεις 58
ζ. Παρατηρήσεις 59
Γ. Eνωσιακές Πηγές 60
§ 3. ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 62
Ι. Ναυτικό Δίκαιο & θαλάσσια ασφάλεια 62
Α. Τα υπό διακινδύνευση αγαθά : Ανθρώπινη ζωή και περιβάλλον 62
Β. Ρυθμιστική διεύρυνση 63
Γ. Η ενδυνάμωση του κράτους λιμένος 64
ΙΙ. Ναυτικό Δίκαιο και Τεχνολογία 66
Α. Από τα εμπορευματοκιβώτια στη συνδυασμένη μεταφορά 66
Β. Αυτοματοποίηση 68
Γ. Ναυτιλία, ψηφιακή τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη 69
ΙΙΙ. Η μετάβαση στην «πράσινη & αειφόρο ναυτιλία» 71
Α. Η στρατηγική μείωσης του ναυτιλιακού αποτυπώματος
στην ατμοσφαιρική ρύπανση 71
B. Οι στόχοι αειφόρου λειτουργίας (κριτήρια ESG) 72
ΙV. Περίγραμμα της ύλης 73
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΤΑΤΙΚΟΥ ΝΑΥΠΗΓΗΜΑΤΟΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ
§4. ΠΛΟΙΟ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΚΟ ΝΑΥΠΗΓΗΜΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ 78
Ι. Προσέγγιση τεχνικής και νομοθετικής οριοθέτησης του πλοίου 78
Α. Η τεχνική ή επιστημονική έννοια του πλοίου 78
Β. Η νέα νομοθετική έννοια του πλοίου 80
Β.1. Οι αδυναμίες του προϊσχύσαντος ΚΙΝΔ 80
Β.2. Ο ισχύων (εθνικός) ορισμός του πλοίου 81
Β.3. Ορισμοί του πλοίου με βάση τις ΔΣ 82
ΙΙ. Τα κατ’ ιδίαν συνθετικά στοιχεία της νομοθετικής έννοιας του πλοίου 84
Α. Κατασκευή 84
Α.1. Κατασκευές μη καθορισμένης μορφής 84
Α.2. Κατασκευές ανεξαρτήτως μεγέθους 85
Β. Ικανότητα επίπλευσης 86
Β.1. Περιεχόμενο 86
Β.2. Ναυπηγούμενο 87
Β.3. Απώλεια ικανότητας επίπλευσης : Ναυάγιο 88
Γ. Αυτοδύναμη κίνηση 91
Γ.1. Περιεχόμενο 91
Γ.2. Ειδικές μορφές πλεύσης 92
α. Υποβρύχια σκάφη 92
β. Σκάφη «χωρίς εκτόπισμα» ή «δυναμικώς υποστηριζόμενα» 93
β.1. Υδροπτέρυγα 93
β.2. Αερόστρωμνα σκάφη ή οχήματα 94
Γ.3. Διαρκής ικανότητα αυτοδύναμης πλεύσης 95
Γ.4. Ειδικώς, η κατηγορία των «αυτόνομων πλοίων» 97
Δ. Άσκηση ναυσιπλοΐας 102
Ε. Χώρος κίνησης 104
ΙΙΙ. Συγκριτική επισκόπηση : Η έννοια του πλοίου σε αλλοδαπές
έννομες τάξεις 105
ΙV. Η νομοθετική έννοια του στατικού ναυπηγήματος 109
Α. Τα κατ’ ιδίαν συνθετικά στοιχεία 110
Α.1. Κατασκευή 110
Α.2. Ικανότητα επίπλευσης 110
Α.3. Σταθερή θέση («συνήθως») 111
Α.4. Προορισμός : Παραγωγή έργου ή υπηρεσίας 112
Β. Συνέπειες θετικής οριοθέτησης 112
Β.1. Ρυθμιστική ενοποίηση 112
Β.2. Εφαρμοστέες διατάξεις 113
V. Δημόσια πλοία και στατικά ναυπηγήματα 114
Α. Δημόσια πλοία και στατικά ναυπηγήματα προορισμένα προς άμεση
εξυπηρέτηση δημόσιων σκοπών 114
Α.1. Πολεμικά πλοία 114
Α.2. Πλοία παρέχοντα άλλες δημόσιες υπηρεσίες 116
Α.3. Εφαρμοστέες διατάξεις 116
Β. Δημόσια πλοία και στατικά ναυπηγήματα χρησιμοποιούμενα
προς εκτέλεση πράξεων εμπορικών και βιομηχανικών 119
VI. Χώρος κίνησης – Το περιβάλλον του πλοίου και του στατικού
ναυπηγήματος 120
A. Θαλάσσιες ζώνες 120
A.1. Γενικά 120
A.2. Θαλάσσιες περιοχές όπου το κράτος ασκεί πλήρη κυριαρχία 121
Α.3. Θαλάσσιες ζώνες όπου το παράκτιο κράτος ασκεί ορισμένα
κυριαρχικά δικαιώματα 124
Α.4. Ανοικτή θάλασσα 126
Α.5. Ειδικότερα, οι λιμένες 129
α. Δικαίωμα (;) πρόσβασης 130
β. Όψεις κυριαρχίας του παράκτιου κράτους 132
§5. ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΤΑΤΙΚΟΥ
ΝΑΥΠΗΓΗΜΑΤΟΣ 135
I. Εθνικότητα 135
A. Διεθνές δίκαιο 135
Α.1. Ο περιορισμός του «γνήσιου δεσμού» 135
Α.2. Κατηγοριοποίηση νηολογίων με βάση τον γνήσιο δεσμό 137
α. Κλειστά νηολόγια 137
β. Ανοικτά νηολόγια 138
γ. Νηολόγια bis 140
Β. Επιταγές του Ενωσιακού Δικαίου 141
Γ. Ελληνική ρύθμιση 143
Γ.1. Κτήση της ελληνικής εθνικότητας κατά το κοινό ναυτικό δίκαιο 143
α. Ουσιαστικές προϋποθέσεις 143
β. Τυπικές προϋποθέσεις 145
Γ.2. Απώλεια της ελληνικής εθνικότητας 146
Δ. Το ειδικό καθεστώς των πλοίων που νηολογούνται ως κεφάλαια εξωτερικού 147
ΙΙ. Νηολόγηση 149
Α. Νηολόγια 149
Α.1. Νηολόγια πλοίων 149
Α.2. Νηολόγια στατικών ναυπηγημάτων 150
Α.3. Δημόσιο βιβλίο μικρών πλοίων 151
Β. Εγγραφή 151
Β.1. Διαδικασία – σημασία- συνέπειες 151
Β.2. Προσωρινή εγγραφή 153
Β.3. Εγγραφή ναυπηγούμενου στο νηολόγιο 154
Β.4. Ηλεκτρονική νηολόγηση & τήρηση ηλεκτρονικού αρχείου 155
Γ. Διαγραφή 156
III. Λοιπά στοιχεία εξατομίκευσης 157
Α. Όνομα 157
Β. Καταμέτρηση της χωρητικότητας 158
Β.1. Χωρητικότητα 158
Β.2. Υποχρέωση καταμέτρησης – αρμόδιες αρχές 159
Β.3. Πιστοποιητικό καταμέτρησης 160
ΙV. Νηογνώμονες 161
Α. Έννοια και λειτουργία 161
Α.1. Έννοια 161
Α.2. Εντατικοποίηση του δημόσιου ρόλου 162
Α.3. Αδειοδότηση - εξουσιοδότηση - εποπτεία 162
Β. Ευθύνη 163
Β.1. Ενδοσυμβατική 163
Β.2. Αδικοπρακτική 164
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΑΝΩ
ΣΕ ΠΛΟΙΟ Ή ΣΤΑΤΙΚΟ ΝΑΥΠΗΓΗΜΑ
§ 6. ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΚΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΟΤΗΤΑΣ ΠΛΟΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΚΟΥ
ΝΑΥΠΗΓΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 167
Ι. Ναυπήγηση 167
Α. Μορφές ναυπήγησης 167
Β. Ο προσδιορισμός του κυρίου στη ναυπήγηση 168
Β.1. Η (νέα) ρύθμιση του ΚΙΝΔ και η σημασία της 169
Β.2. Συμβατικές διαμορφώσεις 170
Β.3. Εφαρμοστέες διατάξεις 172
ΙΙ. Χρησικτησία 174
§ 7. ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΚΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΟΤΗΤΑΣ 176
Ι. Συμβατική μεταβίβαση της κυριότητας πλοίου 176
Α. Προϋποθέσεις έγκυρης συμβατικής μεταβίβασης 176
Α.1. Κυριότητα και εξουσία διάθεσης του μεταβιβάζοντος 176
Α.2. Αιτία και τύπος 178
Α.3. Συστατική καταχώριση 179
Α.4. Ειδικότερα ζητήματα 180
Β. (Μη) ευθύνη του αποκτώντος για προϋφιστάμενα χρέη του πλοίου 181
Β.1. Προϊσχύσαν καθεστώς : η εφαρμογή της ΑΚ 479 στη συμβατική
μεταβίβαση πλοίου 182
α. Υπαγωγή 182
β. Aποτελέσματα 182
Β.2. Η νέα ρύθμιση του άρθ. 50 ΚΙΝΔ 183
α. Η ratio του αποκλεισμού 183
β. Πόσο απομειώνεται η προστασία των δανειστών; 186
Β.3. Μη εφαρμογή της ΑΚ 479 σε συμβατική μεταβίβαση πλοίου
υπό καθεστώς εφοπλισμού 187
Γ. Μεταβίβαση κυριότητας προς εξασφάλιση απαίτησης 188
ΙΙ. Κληρονομία και κληροδοσία πλοίου 189
ΙII. Εγκατάλειψη πλοίου στον ασφαλιστή 190
IV. Διάθεση από συμπλοιοκτήτη της μερίδας του υπέρ των λοιπών
συμπλοιοκτητών 193
V. Εκποίηση πλοίου σε δημόσιο πλειστηριασμό 194
Α. Πλειστηριασμός κοινού πλοίου 194
Β. Πλειστηριασμός πλοίου συμπλοιοκτησίας 196
Γ. Εκποίηση ναυαγίου ή πλοίου ή στατικού ναυπηγήματος επικίνδυνου
με ανοικτό πλειοδοτικό διαγωνισμό 197
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΕΣ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ A’
ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ : ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗΣ & ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
§ 8. ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 201
Ι. Δικαιώματα εμπράγματης ασφάλειας και προνόμια κατάταξης
των δανειστών εν γένει 201
ΙΙ. Η ιστορική εξέλιξη των ναυτικών προνομίων 202
ΙΙΙ. Ο περιορισμός των ναυτικών προνομίων 205
Α. Στο διεθνές πεδίο 205
Β. Στο εσωτερικό πεδίο 206
§ 9. ΟΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ
ΚΑΙ ΥΠΟΘΗΚΩΝ 208
Ι. Η ΔΣ 1926 για τα ναυτικά προνόμια και υποθήκες 208
ΙΙ. Η ΔΣ 1967 για τη διεθνή ενοποίηση ορισμένων κανόνων σχετικών
με τα ναυτικά προνόμια και υποθήκες 210
ΙΙΙ. Η ΔΣ 1993 για τα ναυτικά προνόμια και υποθήκες 211
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΕΣ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ Ι : ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΗΚΕΣ
§ 10. ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΗΚΕΣ 215
Ι. Γενικά : Νομοθετικό πλαίσιο 215
Α. Σύντομη ανασκόπηση 215
Β. Ισχύον πλαίσιο 216
ΙΙ. Απλή ναυτική υποθήκη 217
Α. Έννοια 217
Β. Σύσταση 218
Β.1. Τίτλος 218
Β.2. Ασφαλιζόμενη απαίτηση 221
Β.3. Αντικείμενο 222
Γ. Εγγραφή 223
Δ. Αποτελέσματα 226
Δ.1. Υπόσταση από την εγγραφή 226
Δ.2. Λοιπά αποτελέσματα της εγγραφής υποθήκης 228
Δ.3. Δικαιώματα και υποχρεώσεις του ενυπόθηκου οφειλέτη 230
Δ.4. Δικαιώματα του ενυπόθηκου δανειστή 232
α. Πριν από τη λήξη της ασφαλιζόμενης με την υποθήκη απαίτησης 232
α.1. Άμεση εξόφληση χρέους 232
α.2. Ασφάλιση του πλοίου 233
β. Μετά τη λήξη της ασφαλιζόμενης απαίτησης 237
Ε. Κατάργηση 238
Ε.1. Απόσβεση 238
α. Απόσβεση της ασφαλιζόμενης απαίτησης 238
β. Απόσβεση της υποθήκης για λόγους σχετικούς με το αντικείμενό της 238
γ. Απόσβεση για λόγους σχετικούς με τον τίτλο εγγραφής της υποθήκης 239
δ. Απόσβεση για λόγους σχετικούς με το δικαίωμα της υποθήκης 239
ε. Αποτελέσματα της απόσβεσης 240
Ε.2. Εξάλειψη 240
ΙΙΙ. Προτιμώμενη ναυτική υποθήκη 242
Α. Γενικά : Ratio και ρύθμιση 242
Β. Έννοια 243
Γ. Σύσταση 244
Γ.1. Τίτλος 244
Γ.2. Αντικείμενο 248
Γ.3. Εγγραφή 249
Δ. Αποτελέσματα 250
Δ.1. Αποτελέσματα της εγγραφής 250
Δ.2. Δικαιώματα ενυπόθηκου δανειστή πριν τη λήξη της ασφαλιζόμενης
απαίτησης 251
Δ.3. Δικαιώματα ενυπόθηκου δανειστή μετά τη λήξη της ασφαλιζόμενης
απαίτησης 252
α. Δικαίωμα επίσπευσης αναγκαστικής εκτέλεσης 252
β. Δικαίωμα ανάληψης της εκμετάλλευσης του πλοίου 253
β.1. Περιεχόμενο 253
β.2. Υλοποίηση (έναρξη και παύση) 254
β.3. Έκταση 256
γ. Δικαίωμα ιδιωτικής πώλησης 258
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΕΣ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΙΙ : ΝΑΥΤΙΚΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ
§ 11. ΤΑ ΝΑΥΤΙΚΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ : ΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 261
I. Εισαγωγικά : Οι αλλαγές που επέφερε ο ισχύων ΚΙΝΔ 261
ΙΙ. Έννοια, ειδικότερα χαρακτηριστικά και νομική φύση 262
Α. Έννοια 262
B. Ειδικότερα χαρακτηριστικά 263
Β.1. Νομογενές 263
Β.2. Παρεπόμενο και αφανές 264
Β.3. Αντικειμενικό 264
Β.4. Ειδικό και αδιαίρετο 265
Β.5. Σύγκριση ναυτικών προνομίων και υποθηκών 266
Γ. Νομική φύση και εφαρμοστέο δίκαιο 267
IIΙ. Άσκηση των ναυτικών προνομίων 269
Α. Έκταση της εξασφαλιζόμενης απαίτησης 269
Β. Αντικείμενο 269
Γ. Αποτελέσματα 271
Γ.1. Εξουσία δίωξης 271
Γ.2. Εξουσία προτίμησης 274
α. Ο κανόνας της προτίμησης των ναυτικών προνομίων 274
β. Η κατάταξη των ναυτικών προνομίων inter se 275
Δ. Απόσβεση 276
Δ.1. Γενικοί λόγοι 276
Δ.2. Ειδικοί λόγοι 277
§ 12. ΟΙ ΚΑΤ’ ΙΔΙΑΝ ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥΧΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ 280
Ι. Απαιτήσεις απορρέουσες ή σχετιζόμενες με υπηρεσίες προς το πλοίο 280
Α. Οι συναφείς με τη ναυσιπλοΐα του πλοίου φόροι 280
B. Τα τέλη και δικαιώματα που βαρύνουν το πλοίο 282
Γ. Έξοδα συντήρησης του πλοίου από τον κατάπλου του στον τελευταίο λιμένα 285
Γ.1. Τελευταίος λιμένας 286
Γ.2. Έξοδα συντήρησης 288
Δ. Απαιτήσεις του πλοιάρχου και του πληρώματος από τη σύμβαση
ναυτικής εργασίας 291
Δ.1. Πρόσωπα εξασφαλιζόμενα από το προνόμιο 291
Δ.2. Απαιτήσεις εξασφαλιζόμενες από το προνόμιο 294
Δ.3. Απαιτήσεις μη εξασφαλιζόμενες με το προνόμιο 297
Ε. Οι απαιτήσεις των φορέων της κοινωνικής ασφάλισης των ναυτικών 297
ΣΤ. Έξοδα και αμοιβές για επιθαλάσσια αρωγή 300
ΙI. Απαιτήσεις για ζημίες προξενηθείσες από το πλοίο 304
ΙΙΙ. Προαφαιρούμενες δαπάνες 307
Α. Δικαστικά έξοδα 307
Β. Δαπάνες φύλαξης του πλοίου 309
IV. Απαιτήσεις εξασφαλιζόμενες με ναυτικά προνόμια επί πλοίων
νηολογημένων ως κεφαλαίων εξωτερικού 310
Α. Η ρύθμιση των εγκριτικών πράξεων 310
Β. Πλοία μη βαρυνόμενα με υποθήκη ή βαρυνόμενα με απλή υποθήκη 311
Γ. Πλοία βαρυνόμενα με προτιμώμενη υποθήκη 312
Γ.1. Διατυπωθείσες ερμηνείες επί του αρχικού όρου 312
Γ.2. Η τροποποίηση των εγκριτικών πράξεων 313
Γ.3. Ειδικά ζητήματα 316
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΠΛΟΙΟΥ
§ 13. ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΠΛΟΙΟΥ 320
Ι. Πεδίο εφαρμογής 322
Α. Αντικειμενικά όρια 323
Α.1. Η έννοια του πλοίου 323
Α.2. Η σημαία του προς κατάσχεση πλοίου 324
II. Έννοια και όροι 326
Α. Κατάσχεση 326
Β. Ναυτική απαίτηση 327
Γ. Σύνδεση πλοίου και ασφαλιστέας απαίτησης 333
Δ. Δικαιοδοσία και τοπική αρμοδιότητα 334
Ε. Δικαιοδοσία ως προς την ουσία της διαφοράς 336
III. Συνέπειες 337
Α. Ακινητοποίηση 337
Β. Αποδέσμευση 340
Γ. Κακόπιστη ακινητοποίηση ή απαγόρευση απόπλου 342
§ 14. ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΠΛΟΙΟΥ 345
Ι. Εφαρμοζόμενες διατάξεις επί αναγκαστικής κατάσχεσης πλοίου 345
ΙΙ. Απαιτήσεις από εφοπλισμό 348
ΙΙΙ. Έκθεση κατάσχεσης και επίδοση 349
Α. Στοιχεία έκθεσης κατάσχεσης 349
Β. Ζητήματα σχετικά με την επίδοση της επιταγής προς εκτέλεση 349
ΙV. Συνέπειες της αναγκαστικής κατάσχεσης 351
V. Αναγκαστική κατάσχεση ελληνικού πλοίου στην αλλοδαπή 354
VI. Δικαστική κατακύρωση πλοίου 356
VII. H ΔΣ Πεκίνου (2022) για τη δικαστική πώληση πλοίων 359
Α. Χαρακτηριστικά και περιεχόμενο 359
Β. Ζητήματα συναρμογής ΔΣ και εθνικού δικαίου 362
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΝΟΜΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ
§ 15. ΠΛΟΙΟΚΤΗΤΗΣ 367
Ι. Το αναδιοργανωμένο μοντέλο του ΚΙΝΔ 367
ΙΙ. Ρύθμιση 368
Α. Έννοια 368
Β. Καθεστώς ευθύνης 370
Β.1. Κοινό καθεστώς 370
Β.2. Ειδικά συστήματα ευθύνης 370
ΙΙΙ. Μορφές 371
Α. Η εταιρική άσκηση εκμετάλλευσης ως κανόνας 371
Β. Συμπλοιοκτησία (ως αναμορφώθηκε) 373
Β.1. Ιδιαίτερη εταιρική μορφή 373
Β.2. Οι σχέσεις των συμπλοιοκτητών 375
Β.3. Οι προς τα έξω σχέσεις - εκπροσώπηση 377
Γ. Ειδικές εταιρικές μορφές 380
Γ.1. Ναυτική εταιρεία 380
Γ.2. Ειδική Ναυτική Επιχείρηση (Ε.Ν.Ε.) 384
Δ. Αλλοδαπές εταιρείες 386
Δ.1. Η πρακτική της σύστασης αλλοδαπών εταιρειών 386
Δ.2. Το ειδικό νομοθετικό καθεστώς του Ν 791/1978 386
α. Ratio 386
β. Πεδίο εφαρμογής της εξαίρεσης ratione personae 388
γ. Πεδίο εφαρμογής της εξαίρεσης ratione materiae 390
§ 16. ΕΦΟΠΛΙΣΤΗΣ 394
Ι. Έννοια 394
ΙΙ. Προϋποθέσεις 394
Α. Πλοίο 394
Β. Χρησιμοποίηση πλοίου άλλου 394
Γ. Εκμετάλλευση πλοίου άλλου 396
Δ. Ναυτική ή τεχνική διεύθυνση ξένου πλοίου 397
Ε. Εκμετάλλευση «δι’ εαυτόν» ξένου πλοίου 398
ΙΙΙ. Δημοσιότητα της εφοπλιστικής ιδιότητας 401
Α. Καταχώριση δήλωσης στο νηολόγιο 401
Β. Συνέπειες 403
Β.1. Τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας 403
Β.2. Μη τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας 405
ΙV. Το ζήτημα της ευθύνης σε περίπτωση διαχωρισμού ιδιοκτησίας και
εκμετάλλευσης 408
Α. Η ευθύνη του εφοπλιστή 408
Β. Η ευθύνη του κυρίου του πλοίου 410
Β.1. Η νομική φύση της ευθύνης του κυρίου 410
Β.2. Έκταση ευθύνης 414
Β.3. Εφαρμοστέο δίκαιο 415
Γ. Οι κυριότερες ναυτικές νομοθεσίες 416
§ 17. ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 421
Ι. Διαχείριση πλοίων 421
Α. Το οργανωτικό πλαίσιο 421
Β. Συμβάσεις διαχείρισης πλοίων 424
Β.1. Συμβάσεις τεχνικής διαχείρισης 424
Β.2. Συμβάσεις (τεχνικής και) εμπορικής διαχείρισης 425
Β.3. Η νομική θέση του διαχειριστή πλοίου 427
α. Σε σχέση με τον πλοιοκτήτη – ενδοσυμβατική ευθύνη 427
β. Έναντι των τρίτων 428
β.1. Ο κανόνας : έλλειψη ευθύνης 428
β.2. Οι εξαιρέσεις 430
II. Ναυτική πρακτορεία 432
Α. Έννοια και συμβατικά χαρακτηριστικά 433
Β. Αντικείμενο των υπηρεσιών πρακτορείας 435
Γ. Εξουσίες και ευθύνη 437
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ - ΣΥΜΒΑΣΗ ΝΑΥΛΩΣΗΣ
§ 18. ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΝΑΥΛΩΣΗΣ 440
Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις 440
A. Έννοια 440
Β. Ρυθμιστικό πλαίσιο 443
Β.1. Απουσία διεθνούς σύμβασης-Ευρεία χρήση προτύπων συμβάσεων 443
Β.2. Μεταρρυθμιστικοί άξονες του ΚΙΝΔ 443
Β.3. Κατάστρωση κανόνων 444
ΙΙ. Βασικές αρχές 445
Α. Αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων - ενδοτικός χαρακτήρας
των εθνικών ρυθμίσεων περί ναύλωσης 445
Β. Αρχή της διαπραγματευτικής ισότητας των μερών 446
Γ. Η ερμηνεία των όρων της σύμβασης ναύλωσης 447
Γ.1. Αυστηρή γραμματική ερμηνεία των όρων του ναυλοσυμφώνου 447
Γ.2. Συστηματική ερμηνεία εντός του πλαισίου του ναυλοσυμφώνου 449
Γ.3. Συστηματική ερμηνεία κατά την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη 449
ΙΙΙ. Κατάρτιση της σύμβασης ναύλωσης 451
IV. Ναύλωση vs. θαλάσσια μεταφορά 453
Α. Διάκριση βάσει χρησιμοποιούμενου εγγράφου 453
Β. Διάκριση βάσει του είδους του μεταφορικού έργου 453
Γ. Διάκριση βάσει της διαμεσολάβησης ναυλομεσίτη 454
Δ. Διάκριση λόγω ατομικότητας της σύμβασης 454
Ε. Το επικρατέστερο κριτήριο 454
ΣΤ. Διακριτά νομοθετικά καθεστώτα 455
V. Υποναύλωση 456
VI. Μορφές ναύλωσης 457
Α. Επώνυμες μορφές ναύλωσης 457
Β. Ενδιάμεσες συμβατικές μορφές 459
Β.1. Το «trip charterparty» 459
Β.2. Το «slot charterparty» 460
§ 19. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ & ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ 461
I. Υποχρεώσεις & ευθύνη του εκναυλωτή 461
Α. Υποχρεώσεις που αφορούν το πλοίο 461
Α.1.Υποχρέωση παράδοσης του πλοίου 461
Α.2. Υποχρέωση αξιοπλοΐας 463
Α.3. Υποχρέωση ετοιμότητας πλοίου προς φόρτωση 466
Β. Υποχρεώσεις που αφορούν το φορτίο 468
Β.1. Υποχρέωση έκδοσης φορτωτικής (φορτωτική ναυλοσυμφώνου) 468
Β.2. Απαγόρευση φόρτωσης επί του καταστρώματος 472
Β.3. Απαγόρευση μεταφόρτωσης 473
Β.4. Υποχρέωση παράδοσης του φορτίου 473
Γ. Ευθύνη εκναυλωτή 474
Γ.1. Ευθύνη για ζημία στο φορτίο 475
α. Ευθύνη βάσει της ενδοτικής ρύθμισης του ΚΙΝΔ 475
β. Ευθύνη βάσει της σύμβασης ναύλωσης 476
Γ.2. Ευθύνη για λοιπές ζημίες ναυλωτή 477
ΙΙ. Υποχρεώσεις ναυλωτή 479
Α. Υποχρεώσεις σχετικές με το πλοίο 479
Α.1. Υποχρέωση καταβολής ναύλου 479
Α.2. Υποχρέωση υπόδειξης ασφαλούς λιμένα 482
Β. Υποχρεώσεις σχετικές με το φορτίο 484
Β.1. Απαγόρευση φόρτωσης επικίνδυνου φορτίου 484
Β.2. Υποχρέωση φόρτωσης/ εκφόρτωσης/ στοιβασίας 485
Γ. Υποχρέωση αποκατάστασης ζημίας εκναυλωτή 486
§ 20. ΛΥΣΗ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΝΑΥΛΩΣΗΣ 488
I. Ανυπαίτια αδυναμία παροχής 489
II. Καταγγελία σύμβασης ναύλωσης 490
Α. Η έννοια του σπουδαίου λόγου 491
Α.1. Καταγγελία για εσωγενή σπουδαίο λόγο 491
Α.2. Καταγγελία για εξωγενή σπουδαίο λόγο 491
Β. Έννομες συνέπειες 494
§ 21. ΚΥΡΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΝΑΥΛΩΣΗΣ 495
I. Ναύλωση κατά χρόνο (χρονοναύλωση) 495
Α. Γενικά 495
Α.1. Βασικά χαρακτηριστικά 495
Α.2. Αποκαθήλωση «εφοπλιστικής χρονοναύλωσης» ή «χρονοναύλωσης
γυμνού πλοίου» 497
Β. Υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών 498
Β.1. Υποχρεώσεις του εκναυλωτή 498
α. Εκτέλεση πλόων χωρίς υπαίτια καθυστέρηση 498
β. Διαφοροποίηση από την απαγόρευση παρέκκλισης 499
Β.2. Υποχρεώσεις του ναυλωτή 499
α. Καταβολή ναύλου 499
β. Εφοδιασμός πλοίου 501
γ. Λοιπές δαπάνες 503
δ. Επαναπαράδοση πλοίου 503
δ.1. Περιεχόμενο 503
δ.2. Πρόωρη επαναπαράδοση 504
ΙΙ. Ναύλωση κατά ταξίδι (κατά πλου) 506
Α. Βασικά χαρακτηριστικά 506
Β. Υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών 507
Β.1. Υποχρεώσεις εκναυλωτή 507
α. Ετοιμότητα προς φόρτωση 507
β. Εφοδιασμός πλοίου 507
γ. Εκτέλεση πλόων – Απαγόρευση παρέκκλισης 507
δ. Αναμονή-Υπεραναμονή 509
δ.1. Αναμονή 509
δ.2. Υπεραναμονή 512
ε. Λοιπές δαπάνες 515
Β.2. Υποχρεώσεις ναυλωτή 515
α. Υποχρέωση καταβολής ναύλου 515
β. Υποχρεώσεις σχετικές με το φορτίο 516
Γ. Σύγκριση χρονοναύλωσης και ναύλωσης κατά ταξίδι 518
ΙΙΙ. Ναύλωση γυμνού πλοίου 519
Α. Έννοια 519
Β. Σκοπός 521
Γ. Υποχρεώσεις και ευθύνη συμβαλλομένων μερών 522
Γ.1. Υποχρεώσεις εκναυλωτή 522
α. Υποχρέωση καταλληλότητας 522
β. Απαγόρευση εκποίησης-υποθήκευσης 522
Γ.2. Υποχρεώσεις ναυλωτή 523
α. Καταβολή ναύλου-δυνατότητα εξαγοράς 523
β. Υποχρέωση συντήρησης πλοίου 524
γ. Απαγόρευση υποναύλωσης 524
δ. Απαγόρευση μετανηολόγησης 524
ε. Αναγωγή σε περίπτωση ανέλκυσης ναυαγίου 525
στ. Προστασία του πλοίου από προσβολές τρίτων 525
Γ.3. Ευθύνη συμβαλλομένων μερών 527
IV. Ναύλωση-πλαίσιο 528
§ 22. ΕΙΔΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΝΑΥΛΩΣΗΣ 530
I. Ρήτρες off-hire 530
Α. Εισαγωγή 530
Β. Παράδειγμα ρήτρας off-hire 530
Γ. Προϋποθέσεις και συνέπειες από την επίκληση του όρου off-hire 531
Δ. Επιπλέον επισημάνσεις 535
ΙΙ. Ρήτρες σχετικά με την ταχύτητα και την κατανάλωση καυσίμου 536
Α. Το ζήτημα 536
Β. Περιγραφή της συμφωνίας 537
Γ. Οι κρίσιμες περίοδοι και η κατά προσέγγιση υπόσχεση 539
Γ.1. Περίοδοι καλού καιρού 539
Γ.2. Εξαιρετέες περίοδοι 541
Γ.3. Κατά προσέγγιση 543
Δ. Οι προϋποθέσεις γέννησης της αξίωσης 544
Ε. Οι συνέπειες 545
ΙΙΙ. Ρήτρες FIO-FIOST 546
A. Το περιεχόμενο των ρητρών FIO-FIOST 547
A.1. Oι υλικές πράξεις της φόρτωσης και της εκφόρτωσης 547
A.2. Tο κόστος διενέργειας της φόρτωσης και της εκφόρτωσης 548
A.3. H ευθύνη από τη φόρτωση και την εκφόρτωση 548
B. Οι συνέπειες από την ενσωμάτωση στο ναυλοσύμφωνο ρητρών FIO-FIOST 548
IV. Ρήτρες συμβατικών παραγραφών 549
A. Το περιεχόμενο της συμβατικής ρήτρας 549
B. Υποχρεώσεις του εκναυλωτή 550
Γ. Συνέπειες στο αγγλικό και στο ελληνικό δίκαιο 551
V. Ρήτρες πειρατείας 552
A. Ratio και παράδειγμα ρήτρας πειρατείας 552
B. Το περιεχόμενο της ρήτρας 554
VI. Ρήτρες περί οικονομικών κυρώσεων (“Sanctions”) 555
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΣΥΜΒΑΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ
§ 23. ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ 559
Ι. Το διεθνές νομοθετικό πλαίσιο 559
Α. Κανόνες Χάγης-Βίσμπυ (N 2107/1992) 559
Α.1. Η στάθμιση συμφερόντων 560
Α.2. Οι ρυθμιστικές λύσεις 561
Α.3. Πεδίο εφαρμογής 561
Β. Κανόνες Αμβούργου 562
Γ. Κανόνες Ρότερνταμ 563
ΙΙ. Το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο : συντονισμός με το διεθνώς
ομοιόμορφο δίκαιο 565
Α. Στόχοι 565
Β. Επελθούσες αλλαγές 566
ΙΙΙ. Η ρυθμισμένη σύμβαση θαλάσσιας μεταφοράς 567
Α. Τα νομοτυπικά χαρακτηριστικά της σύμβασης – συμβαλλόμενα μέρη 567
Β. Διάκριση μεταφορέα από διαμεσολαβούντα πρόσωπα 569
Γ. Αντιστοίχιση συμβατικού και ρυθμιστικού εύρους : ratione contractus,
materiae, temporis 570
Γ.1. Από την εγγραφοκεντρική στη συμβατοκεντρική προσέγγιση 570
Γ.2. Επέκταση ratione materiae 572
Γ.3. Επέκταση ratione temporis 573
Δ. Ο αναγκαστικός χαρακτήρας της ρύθμισης 573
Δ.1. Διεθνής αναγκαστικότητα 573
Δ.2. Εσωτερική αναγκαστικότητα 574
α. Ο κανόνας 574
β. Οι εξαιρέσεις 575
§ 24. ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ 576
Ι. Η φορτωτική 576
Α. Γενικά : Ρυθμιστική χειραφέτηση 576
Β. Έκδοση και περιεχόμενο 577
Β.1. Έκδοση 577
Β.2. Περιεχόμενο 578
Γ. Λειτουργίες 580
Γ.1. Αποδεικτική 580
Γ.2. Αξιογραφική 581
α. Διακρίσεις 581
β. Ως ενοχικό αξιόγραφο 583
γ. Ως τίτλος παραστατικός των πραγμάτων 584
δ. Ενστάσεις 586
Δ. Εκπλήρωση μη συμβατή με τους όρους φορτωτικής – καθαρή φορτωτική –
Το ζήτημα της επιστολής αποζημίωσης (LOI) 588
Δ.1. Έννοια και λειτουργία της επιστολής αποζημίωσης (LOI) 589
Δ.2. Καθαρή φορτωτική και επιστολή αποζημίωσης 591
Δ.3. Περί της εγκυρότητας της επιστολής αποζημίωσης 592
Δ.4. Η επιστολή αποζημίωσης στο ναυλοσύμφωνο 595
ΙΙ. Ρήτρες στη φορτωτική 597
Α. Ρήτρα διεθνούς δικαιοδοσίας 598
Α.1. Το ζήτημα – νομοθετική αποσαφήνιση 598
Α.2. Ρήτρες με παρεκτεινόμενο δικαστήριο εντός ΕΕ 600
α. Προϋποθέσεις κύρους κατά το ενωσιακό δίκαιο 600
β. Ο ουσιαστικός έλεγχος της ρήτρας 605
Α.3. Ρήτρες με παρεκτεινόμενο δικαστήριο εκτός ΕΕ 608
α. Ως προς τη δικονομική εγκυρότητα – άρθ. 130§2 ΚΙΝΔ 608
β. Ως προς την ουσιαστική εγκυρότητα 609
Α.4. Προϋποθέσεις δεσμευτικότητας 611
Β. Ρήτρα διαιτησίας 615
Β.1. Ως προς το κύρος ρήτρας εσωτερικής διαιτησίας (867-869 ΚΠολΔ) 615
Β.2. Ως προς το κύρος ρήτρας διεθνούς ημεδαπής διαιτησίας (N 5016/2023) 617
Β.3. Ως προς το κύρος ρήτρας διεθνούς αλλοδαπής διαιτησίας 620
Β.4. Σύγχρονα ζητήματα 621
Γ. Ρήτρα εφαρμοστέου δικαίου 624
Δ. Ρήτρες στη φορτωτική ναυλοσυμφώνου (άρθ. 131 ΚΙΝΔ) 625
Δ.1. Εγκυρότητα της ρήτρας παραπομπής 625
α. Γενικά 625
β. Ενσωμάτωση ρήτρας διαιτησίας & δικαιοδοσίας 627
γ. Λοιπές ρήτρες 631
Δ.2. Εντοπισμός του ναυλοσυμφώνου αναφοράς 633
ΙΙΙ. Εναλλακτικές μορφές φορτωτικής 634
A. Ηλεκτρονική φορτωτική 634
Α.1. Το ζήτημα 634
Α.2. Εξελικτικά στάδια 636
α. Πρώιμες αυτορρυθμιστικές προσπάθειες 636
β. Διεθνείς νομοθετικές απόπειρες 638
Α.3. Ισχύουσες ρυθμίσεις 641
α. Το καθεστώς ΚΙΝΔ (άρθ. 125) 641
β. Συγκριτικά στοιχεία 643
Β. Είδη φορτωτικής 644
Β.1. Σύντομη φορτωτική 645
Β.2. Διαταγή παράδοσης 645
Β.3. Διαφορτωτική 646
B.4. Φορτωτική συνδυασμένης μεταφοράς 647
Γ. Λοιπά έγγραφα μεταφοράς 648
Γ.1. Δελτίο θαλάσσιας μεταφοράς 648
Γ.2. Σημείωμα κράτησης θέσης 651
Γ.3. Απόδειξη παραλαβής 651
§ 25. Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ 652
Ι. Υποχρεώσεις του μεταφορέα 652
Α. Σχετικά με το πλοίο : Υποχρέωση αξιοπλοΐας 652
Α.1. Γενικά 652
Α.2. Χρόνος και τρόπος εκπλήρωσης 653
α. «Πριν και κατά την έναρξη του πλου» 653
β. Επίδειξη «προσήκουσας επιμέλειας» 654
γ. Υποχρέωση προσωπική και πρoεξάρχουσα 656
Α.3. Διακρίσεις 660
α. Υλική αξιοπλοΐα 660
α.1. Ικανότητα προς πλεύση 660
α.2. Ικανότητα προς διατήρηση του φορτίου 661
β. Νομική αξιοπλοΐα 663
Β. Υποχρεώσεις σχετικές με το φορτίο 664
Β.1. Η υποχρέωση μέριμνας για το φορτίο 664
α. Τα κριτήρια αξιολόγησης της συμπεριφοράς του μεταφορέα 664
β. Οι σχετικές με το φορτίο ενέργειες 666
β.1. Φόρτωση - εκφόρτωση 666
β.2. Φόρτωση επί του καταστρώματος 666
(i) Ρυθμιστική πλαισίωση 666
(ii) Ειδικώς η περίπτωση των εμπορευματοκιβωτίων 667
β.3. Λοιπές ενέργειες επί του φορτίου 670
(i) Στοιβασία 670
(ii) Φύλαξη, μεταχείριση 670
(iii) Οι ρήτρες FIO, FIOS, FIOST 671
Β.2. Η παράδοση του φορτίου 673
ΙΙ. Υποχρεώσεις του φορτωτή 676
Α. Εξέλιξη του ρυθμιστικού πλαισίου 676
Α.1. Ελλειπτική αναφορά στους ΚΧΒ 676
Α.2. Εκτενής πρόβλεψη στους ΚΡ 676
Α.3. Καινοτομία της εθνικής ρύθμισης 677
Β. Οι σχετικές με το φορτίο υποχρεώσεις 677
Β.1. Περιεχόμενο 677
Β.2. Ευθύνη για μη συμμόρφωση 679
Γ. Οι σχετικές με το ναύλο υποχρεώσεις 680
§ 26. TΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ 684
I. Αρχές και χαρακτηριστικά του συστήματος ευθύνης 684
Α. Η κατάστρωση της ευθύνης ως νομοθετικός συμβιβασμός :
Βασικά χαρακτηριστικά 684
B. Τα ευθυνόμενα πρόσωπα 686
B.1 Ο συμβατικός μεταφορέας 686
Β.2. Ο πραγματικός μεταφορέας 688
B.3. Προσδιορισμός της ταυτότητας του μεταφορέα - εκδότη της φορτωτικής 689
α. Το ζήτημα 689
β. Ερμηνευτικές οδηγίες 690
γ. Ρήτρα προσδιορισμού της ταυτότητας του μεταφορέα
(«Identity of Carrier Clause») 691
Γ. Η νόμιμη βάση ευθύνης 694
Γ.1. Γενικά 694
Γ.2. Συρροή ενδοσυμβατικής και αδικοπρακτικής ευθύνης 696
α. Κριτήρια-νομική θέση του μεταφορέα 696
β. Η προστασία των προστηθέντων του μεταφορέα 699
Δ. Το βάρος απόδειξης 702
Ε. Σύγκριση με ΚΡ 704
ΙΙ. Οι εξαιρούμενοι κίνδυνοι 706
Α. Κίνδυνοι συνδεόμενοι με την εκμετάλλευση του πλοίου 707
Α.1. Ναυτικό πταίσμα 707
α. Έννοια - διάκριση από το εμπορικό πταίσμα 707
β. Παραδείγματα 710
γ. Κριτική αξιολόγηση 713
Α.2. Πυρκαγιά 714
α. Το τεκμήριο 715
β. Η ανατροπή 715
Α.3. Διάσωση ή με πρόθεση τη διάσωση ζωής ή πραγμάτων στη θάλασσα 717
Α.4. Κεκρυμμένα ελαττώματα 718
Β. Κίνδυνοι εξωγενείς ως προς τον μεταφορέα 719
Β.1. Κίνδυνοι ή ατυχήματα στη θάλασσα 719
α. Έννοια 719
β. Το στοιχείο της προβλεψιμότητας - απώλεια απαλλακτικής ενέργειας-
βάρος απόδειξης 720
γ. Παραδείγματα 723
Β.2. Ανωτέρα βία 724
Β.3. Πολεμικές ενέργειες & πράξεις των εχθρών της Πολιτείας 725
Β.4. Κράτηση ή περιορισμός από κυβερνητικό ή νομοθετικό όργανο ή
κατάσχεση βασισμένη σε δικαστική διαδικασία 726
Β.5. Υγειονομικός περιορισμός 726
Β.6. Απεργίες, ανταπεργίες, στάσεις εργασίας ή εμπόδια που προκαλούν ολική ή
μερική διακοπή εργασίας για οποιαδήποτε αιτία 727
Β.7. Οχλοκρατία ή κοινωνικές αναταραχές 729
Β.8. Κάθε άλλη αιτία μη οφειλόμενη σε πταίσμα του μεταφορέα 729
Γ. Κίνδυνοι προκαλούμενοι από το φορτίο 730
Γ.1. Γενικές παρατηρήσεις 730
Γ.2. Πράξη ή παράλειψη του φορτωτή, του κυρίου των πραγμάτων ή
των αντιπροσώπων τους 730
α. Ως λόγος απαλλαγής του μεταφορέα από την ευθύνη του (άρθ. 4§2(θ) ΚΧΒ) 730
β. Ως λόγος ευθύνης του φορτωτή έναντι του μεταφορέα (άρθ. 4§3 ΚΧΒ) 732
Γ.3. Απομείωση, εγγενές ελάττωμα, ιδιοσυστασία του φορτίου
(άρθρ. 4§2 περ. (ιγ) ΚΧΒ) 733
α. Η βασική ρύθμιση 733
β. Η κατηγορία των επικίνδυνων φορτίων 735
Γ.4. Ανεπάρκεια συσκευασίας - ανακρίβεια διακριτικών σημείων & δηλώσεων
ως προς το φορτίο 737
α. Ως λόγος απαλλαγής από την ευθύνη του μεταφορέα έναντι τρίτων
(άρθ. 4§2 (ιδ) & (ιε) ΚΧΒ) 737
β. Ο ειδικός λόγος απαλλαγής του άρθ. 4§5 (θ) ΚΧΒ 739
γ. Ευθύνη του φορτωτή για ανακρίβεια διακριτικών σημείων (άρθ. 3§5 ΚΧΒ) 740
ΙΙΙ. Αναγκαστικό καθεστώς ευθύνης vs. συμβατική ελευθερία 741
Α. Καθεστώς μονομερώς αναγκαστικό 741
Β. Ρήτρες σχετικές με το πεδίο εφαρμογής των ΚΧΒ 742
Β.1. Ακραία στάδια και ΚΧΒ 742
Β.2. Ακραία στάδια στον ΚΙΝΔ 743
Β.3. Ειδικές κατηγορίες εμπορευμάτων 744
Γ. Ρήτρες με άμεση επιρροή στην ευθύνη του μεταφορέα 745
Δ. Ρήτρες με έμμεση επιρροή στην ευθύνη του μεταφορέα 746
§ 27. Η ΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ 749
Ι. Η αποκαταστατέα ζημία 749
Α. Προσδιορισμός των αποκαταστατέων ζημιών 749
Α.1. Θετικό και αρνητικό διαφέρον 749
A.2. Καθυστέρηση 752
B. Υπολογισμός της ζημίας 754
ΙΙ. Ο περιορισμός της ευθύνης 756
Α. Περιορισμός εκ του νόμου 756
Α.1. Χαρακτηριστικά 756
Α.2. Αποκλίσεις από τα ποσοτικά όρια 758
B. Μέθοδος περιορισμού 759
B.1. Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα (ΕΤΔ) 759
Β.2. Δέμα - μονάδα - κιλό 762
α. Έννοια του «δέματος» 762
β. Έννοια της «μονάδας» 763
γ. Υπολογισμός με βάση το κιλό 765
Β.3. Εμπορευματοκιβώτια 765
Γ. Απώλεια του δικαιώματος περιορισμού 767
Δ. Ο περιορισμός της ευθύνης στους ΚΡ 769
ΙΙΙ. Άσκηση των αξιώσεων αποζημίωσης 770
Α. Δήλωση απώλειας ή ζημίας 770
Β. Παραγραφή 772
§ 28. ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΔΙΑ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑ 776
Ι. Γενικές παρατηρήσεις 776
Α. Έννοια 776
Β. Διάκριση από μικτή μεταφορά 777
IΙ. Απουσία ομοιόμορφου δικαίου 778
III. Η ευθύνη στη συνδυασμένη μεταφορά με θαλάσσιο σκέλος 780
Α. Τα προτεινόμενα συστήματα : πλεονεκτήματα και αδυναμίες 780
Α.1. Σύστημα της ενιαίας ευθύνης 780
Α.2. Σύστημα κατακερματισμού της ευθύνης 782
Β. Το κατά ΚΙΝΔ σύστημα : «τροποποιημένος» κατακερματισμός 783
Β.1. Οι νομολογιακά διαπλασμένες λύσεις 783
Β.2. Η νομοθετική ρύθμιση 784
IV. Ο Παραγγελιοδόχος (συνδυασμένης) μεταφοράς 786
Α. Έννοια και χαρακτηριστικά 786
Β. Προϋποθέσεις και έκταση ευθύνης 788
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΣΥΜΒΑΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΠΙΒΑΤΩΝ
§ 29. ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΠΙΒΑΤΩΝ 791
Ι. Το διεθνές νομοθετικό πλαίσιο 791
Α. Σύντομη ιστορική επισκόπηση 791
Β. Πεδίο εφαρμογής ratione loci 794
ΙΙ. Η επίδραση του δευτερογενούς ενωσιακού δικαίου 795
Α. Κανονισμός 392/2009 795
Β. Λοιπές ενωσιακές ρυθμίσεις που αφορούν τους επιβάτες 797
III. Οι (νέες) ρυθμίσεις του ΚΙΝΔ 799
Α. Έννοια και εφαρμοστέοι κανόνες 799
Β. Υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών 800
Β.1. Υποχρεώσεις του θαλάσσιου μεταφορέα επιβατών 800
Β.2. Υποχρεώσεις του επιβάτη 804
§ 30. ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ
ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ 807
Ι. Διαμόρφωση του πλαισίου ευθύνης 807
Α. Ευθυνόμενα πρόσωπα 807
Β. Ratione materiae : Καλυπτόμενες ζημίες 808
Β.1. Σωματικές βλάβες και απώλεια ζωής 808
α. Η έννοια του επιβάτη 808
β. Το περιεχόμενο των ζημιών 809
Β.2. Υλικές ζημίες 811
Γ. Χρονικά όρια της ευθύνης 812
ΙΙ. Βασικά χαρακτηριστικά της ευθύνης 813
Α. Νόμιμος λόγος ευθύνης 813
Α.1. Σε περίπτωση ατομικού ατυχήματος 813
Α.2. Σε περίπτωση ναυτικού συμβάντος 814
Β. Ο περιορισμός της ευθύνης 817
Γ. Υποχρεωτική ασφάλιση της αστικής ευθύνης 819
Δ. Αναγκαστικό καθεστώς ευθύνης 821
Ε. Άσκηση των αξιώσεων αποζημίωσης 822
Ε.1. Δήλωση απώλειας ή ζημίας 822
Ε.2. Παραγραφή 823
Ε.3. Διεθνής δικαιοδοσία 824
ΜΕΡΟΣ TETAΡΤΟ
ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΠΗΓΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ
§ 31. ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ 827
Ι. Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας 827
Α. Νομική βάση 827
Β. Περιεχόμενο 829
ΙΙ. Διεθνής Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας 830
Α. Προέλευση, δομή, εξέλιξη 830
Α.1. Η «Χάρτα» των ναυτικών 830
Α.2. Τροποποιήσεις & συστημική συνοχή 833
Β. Επιβολή και συμμόρφωση 835
Β.1. Οριζόντιος έλεγχος συμμόρφωσης : Ο ρόλος της CEACR 835
B.2. Κάθετος έλεγχος : τα προβλεπόμενα στη ΔΣΝΕ εργαλεία 837
α. Από το κράτος σημαίας 837
β. Από το κράτος λιμένος 839
Γ. Σύγχρονες προκλήσεις 840
ΙΙΙ. Κανόνες ενωσιακής προέλευσης 843
ΙV. Κανόνες εθνικής προέλευσης 844
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΟΙ ΟΡΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ
§ 32. Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΝΑΥΤΟΛΟΓΗΣΗΣ 846
Ι. Κατάρτιση της σύμβασης ναυτολόγησης 846
Α. Η σύναψη 846
Α.1. Τα μέρη 846
XXXVI
Α.2. Η διαδικασία 848
Α.3. Εφαρμοστέο δίκαιο 851
Β. Περιεχόμενο 852
Γ. Προσύμφωνο 853
ΙΙ. Μορφές 854
Α. Σύμβαση ορισμένου χρόνου 854
Β. Σύμβαση ναυτολόγησης κατά ταξίδι 855
Γ. Σύμβαση ναυτολόγησης αορίστου χρόνου 856
ΙΙΙ. Λύση της σύμβασης ναυτολόγησης 856
Α. Λύση με συμφωνία 856
Β. Αυτοδίκαιη λύση 856
Γ. Λύση με καταγγελία 859
Γ.1. Από τον πλοιοκτήτη 859
Γ.2. Από τον ναυτικό 860
Δ. Ειδικά ζητήματα 861
Δ.1. Η τύχη της εργασιακής σχέσης σε συνθήκες ομηρίας του ναυτικού 861
Δ.2. Αστική ευθύνη του αντιπροσώπου του πλοιοκτήτη 863
§ 33. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 865
Ι. Δικαιώματα 865
Α. Μισθός και λοιπές παροχές 865
Α.1. Μισθός 865
Α.2. Παροχές σε περίπτωση απώλειας πλοίου 866
Β. Δικαίωμα άδειας 867
Γ. Δικαίωμα παλιννόστησης 867
Γ.1. Περιεχόμενο 867
Γ.2. Άσκηση και υποχρεωτική ασφάλιση 868
Δ. Δικαιώματα για ασθένεια ή ατύχημα 869
ΙΙ. Υποχρεώσεις του ναυτικού 871
§ 34. ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΟΥ ΠΛΟΙΑΡΧΟΥ 872
Ι. Αναγκαίες αποσαφηνίσεις 872
ΙΙ. Εξουσία διοίκησης του πλοίου 872
Α. Γενικό περιεχόμενο 872
Β. Ειδικότερες ρυθμίσεις 873
ΙΙΙ. Εξουσία εκπροσώπησης 875
ΙV. Ευθύνη του πλοιάρχου 876
ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ
ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ A’
ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ
§ 35. Ο ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΩΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΣ ΘΕΣΜΟΣ
ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 881
Ι. Διεθνής ομοιόμορφη ρύθμιση : ΔΣ Λονδίνου (LLMC) 1976/1996 882
Α. Νομοθετική ωρίμανση 882
Β. Τα χαρακτηριστικά της LLMC 885
ΙΙ. Η δικαιολογητική βάση του περιορισμού : το επιχείρημα
της ασφαλισιμότητας 886
ΙΙΙ. Το πρόβλημα της αναπροσαρμογής των ποσοτικών ορίων 888
Α. Η μέθοδος της «σιωπηρής αποδοχής» 889
Β. Έναρξη εφαρμογής των νέων ορίων στην εθνική έννομη τάξη 891
Γ. Τα ισχύοντα ποσοτικά όρια 892
Γ.1. Για πλοία 893
α. πλοία χωρητικότητας μεγαλύτερης των 300 κόρων 893
α.1. Για υλικές ζημίες 893
α.2. Για ζημίες σε πρόσωπα εκτός πλοίου 893
α.3. Για ζημίες επιβατών 894
β. πλοία χωρητικότητας μικρότερης των 300 κόρων 895
Γ.2. Για στατικά ναυπηγήματα (κατά ΚΙΝΔ) 895
Γ.3. Διαχρονικό δίκαιο 896
§ 36. ΚΑΤΑΣΤΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ 897
Ι. Η κατάστρωση 897
Α. Οι δικαιούχοι 897
Β. Το πλοίο 900
Γ. Οι απαιτήσεις 902
Γ.1. Υποκείμενες σε περιορισμό απαιτήσεις 902
α. Απώλειες ή ζημίες σε πρόσωπα και πράγματα 903
β. Απαιτήσεις από καθυστέρηση & προσβολή εξωσυμβατικών δικαιωμάτων 905
γ. Απαιτήσεις σχετιζόμενες με ανέλκυση ναυαγίου (ή με το φορτίο του πλοίου) 906
δ. Απαιτήσεις του μη υπεύθυνου προσώπου 909
Γ.2. Εξαιρούμενες απαιτήσεις 909
α. Θαλάσσια αρωγή – αβαρία 910
β. Ρύπανση 910
β.1. Ρύπανση από πετρέλαιο 910
β.2. Το μεταβατικό καθεστώς της ρύπανσης από επιβλαβή φορτία (HNS) 911
γ. Πυρηνική ενέργεια 912
δ. Ναυτεργατικές απαιτήσεις 913
ε. Μη προβλεπόμενες απαιτήσεις 914
ΙΙ. Διαδικασία περιορισμού 915
Α. Οι εναλλακτικές οδοί : Με ή χωρίς σύσταση κεφαλαίου 915
Β. Ειδικότερα, η σύσταση κεφαλαίου 916
Β.1. Εφαρμοστέες δικονομικές διατάξεις 916
Β.2. Τόπος και χρόνος σύστασης 918
Β.3. Διαδικασία σύστασης 919
Β.4. Δικαστικός έλεγχος και εποπτεία της διαδικασίας εκκαθάρισης 922
Β.5. Συνέπειες σύστασης 924
Β.6. Αναγγελία και έλεγχος αναγγελθεισών απαιτήσεων 928
Β.7. Διανομή κεφαλαίου και πέρας διαδικασίας περιορισμού 929
ΙΙΙ. Έκπτωση από το δικαίωμα περιορισμού 931
Α. Κανόνες αναφοράς και πλαίσιο ερμηνείας 931
B. Καταλογισμός 932
Γ. Βαρύτητα του απαιτούμενου πταίσματος 935
Δ. Επαναφορά στον κανόνα της απεριόριστης ευθύνης 937
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΡΥΠΑΝΣΗ – ΕΙΔΙΚΑ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ ΕΥΘΥΝΗΣ & ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ
§ 37. ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΖΗΜΙΩΝ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗ
ΡΥΠΑΝΣΗ 940
Ι. Οι λόγοι διάσπασης του διεθνώς ομοιόμορφου δικαίου 940
Α. Ναυτικά ατυχήματα 940
B. Νομοθετικά αντανακλαστικά – σύντομη ιστορική επισκόπηση 943
ΙΙ. Η ΔΣ 1992 (CLC) σχετικά με την ευθύνη για ρύπανση από πετρελαιοειδή 945
Α. Οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής 945
Α.1. Γεωγραφικά όρια 945
Α.2. Έννοια πλοίου 946
α. Κατασκευαστικό & λειτουργικό κριτήριο 946
β. Γκρίζες ζώνες – ναυπηγήματα αποθήκευσης πετρελαίου &
δραστηριότητες εξόρυξης 948
Α.3. Έννοια ζημίας 951
α. Ρύπανση από αργό πετρέλαιο 951
β. Περιβαλλοντική ζημία 952
γ. Προληπτικά μέτρα 953
Β. Τα δομικά χαρακτηριστικά του καθεστώτος ευθύνης 955
Β.1. Ευθύνη του κυρίου του πλοίου 955
Β.2. Ευθύνη αντικειμενική 956
Β.3. Ευθύνη οριοθετημένη 957
Β.4. Ευθύνη υποχρεωτικώς ασφαλισμένη 960
α. Υποχρέωση και πιστοποίηση 960
β. Ευθεία αξίωση κατά του ασφαλιστή 961
Β.5. Ευθύνη ποσοτικώς περιορισμένη 963
α. Ποσοτικά όρια & περιορισμός 963
β. Έκπτωση 965
III. Η ΔΣ 1992 για την ίδρυση Διεθνούς Κεφαλαίου (IOPC Fund) 966
Α. Συμπληρωματικότητα των διεθνών συμβάσεων 966
Β. Λειτουργία του Διεθνούς Κεφαλαίου 966
Β.1. Πώς χρηματοδοτείται; 966
B.2. Πότε καταβάλλει αποζημίωση; 967
Γ. Κριτήρια αποζημίωσης 969
Δ. Συμπληρωματικό Διεθνές Κεφάλαιο 972
Ε. Διαδικασία εκδίκασης διεθνών διαφορών ρύπανσης από πετρέλαιο
κατά ΚΙΝΔ 973
ΙV. Σύγχρονα θέματα 975
Α. Περιοχές καταφυγής & ευθύνη του παράκτιου κράτους 975
Β. Ρύπανση από υπεράκτιες εγκαταστάσεις εξόρυξης 979
Β.1. Το πρόβλημα 979
Β.2. Η αδυναμία αξιοποίησης ΔΣ Ευθύνης και Κεφαλαίου 980
Β.3. Ρυθμιστικός κατακερματισμός 983
α. Περιφερειακές συμβάσεις 983
β. Ενωσιακές ρυθμίσεις 984
γ. Εθνικό δίκαιο 985
§ 38. ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ ΓΙΑ ΛΟΙΠΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 987
Ι. ΔΣ για τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών
(HNS 1996/2010) 987
Α. Γενικά χαρακτηριστικά 987
Β. Προϋποθέσεις εφαρμογής – Σύγκριση με ΔΣ Ευθύνης 990
Β.1. Επικίνδυνες και επιβλαβείς ουσίες 990
Β.2. Γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής 990
Β.3. Ζημία 991
Γ. Δυσχέρειες εφαρμογής : η χρηματοδότηση & η λειτουργία του Κεφαλαίου 992
Δ. Η προϋποδοχή της HNS στο εθνικό σύστημα 993
IΙ. H ΔΣ αστικής ευθύνης για ζημίες ρύπανσης από καύσιμα δεξαμενής
πλοίων (2001) 994
Α. Αναγκαιότητα; 994
Β. Αυτονομία καθεστώτος ευθύνης 995
Γ. Περιορισμός της ευθύνης 996
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΡΩΓΗ
§39. ΤΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΡΩΓΗΣ 999
Ι. Πηγές θετικού και ήπιου δικαίου 999
Α. Σύντομη επισκόπηση 999
Β. Ισχύοντες κανόνες 1000
Γ. Αυτορρύθμιση 1002
ΙΙ. Σύμβαση θαλάσσιας αρωγής 1003
Α. Εννοιολογική οριοθέτηση 1003
Α.1. Παροχή βοήθειας 1003
Α.2. Πλοίο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο στη θάλασσα 1004
Α.3. Κίνδυνος 1004
Α.4. «Εκούσια» παροχή 1006
Β. Κατάρτιση 1009
Β.1 Μορφές θαλάσσιας αρωγής 1009
α. Ο κανόνας : συμβατική αρωγή 1009
β. Η εξαίρεση : αυτόκλητη αρωγή 1011
Β.2. Συμβαλλόμενα μέρη 1012
α. Ο αρωγός 1012
β. Ο λήπτης της αρωγής 1014
ΙΙΙ. Εκτέλεση επιχείρησης θαλάσσιας αρωγής 1015
Α. Υποχρεώσεις του αρωγού 1015
Β. Υποχρεώσεις του λήπτη της αρωγής 1016
Γ. Ο ρόλος των παρακτίων κρατών 1018
§40. ΑΜΟΙΒΗ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ 1019
Ι. Αμοιβή 1019
Α. Προϋποθέσεις 1019
Α.1. Ωφέλιμο αποτέλεσμα : Νο cure no pay 1019
Α.2. Μη απαγόρευση επιχειρήσεων αρωγής 1021
Β. Κριτήρια καθορισμού της αμοιβής 1021
Β.1. Διασωθείσα αξία 1022
Β.2. Κίνδυνος και επιτυχής έκβαση 1023
Β.3. Προσπάθειες και μέσα του αρωγού 1024
α. στην υπηρεσία του κινδυνεύοντος αγαθού 1024
β. για την προστασία του περιβάλλοντος 1026
Β.4. Αρνητικό κριτήριο : το πταίσμα του αρωγού 1027
Γ. Καταβολή και επιμερισμός 1029
Γ.1. Καταβολή 1029
Γ.2. Επιμερισμός 1031
ΙΙ. Ειδική αποζημίωση 1033
Α. Το περιεχόμενο της αποζημίωσης 1033
Α.1. Απόδοση δαπανών 1033
Α.2. Προϋποθέσεις αύξησης του καταβαλλόμενου ποσού 1035
Β. Σχέση αμοιβής και ειδικής αποζημίωσης 1035
Γ. Η ρήτρα SCOPIC 1036
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΠΛΟΙΩΝ
§ 41. ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΠΛΟΙΩΝ 1039
Ι. Νομοθετικό πλαίσιο 1039
Α. Διεθνείς Συμβάσεις 1040
Α.1. Ιδιωτικού δικαίου 1040
Α.2. Δημοσίου δικαίου 1040
Β. Εθνικές ρυθμίσεις 1041
II. Εννοιολογική οριοθέτηση 1042
Α. Η έννοια του πλοίου 1042
Β. Η έννοια της σύγκρουσης 1043
B.1. Άμεση σύγκρουση 1043
B.2. Έμμεση σύγκρουση 1044
III. Η ειδική ρύθμιση της αστικής ευθύνης 1045
Α. Το πεδίο εφαρμογής της ειδικής ρύθμισης 1045
Α.1. Ευθύνη του εκμεταλλευόμενου το πλοίο 1045
Α.2. Οι καλυπτόμενες ζημίες 1046
Β. Καθεστώς ευθύνης 1048
Β.1. Ο νόμιμος λόγος ευθύνης 1048
Β.2. Η απαλλαγή από την ευθύνη 1050
α. Λόγω ανυπαίτιας σύγκρουσης 1050
β. Λόγω συνυπαίτιας σύγκρουσης 1052
IV. Η ικανοποίηση της ναυτικής απαίτησης από σύγκρουση πλοίων 1053
Α. Ναυτικό προνόμιο 1053
Β. Ευθεία αγωγή κατά του ασφαλιστή 1053
Γ. Περιορισμός της ευθύνης 1054
Δ. Χρόνος παραγραφής 1054
§ 42. ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 1056
Ι. Εφαρμοστέο δίκαιο 1056
Α. Σε περίπτωση σύγκρουσης πλοίων σε εθνικά ύδατα 1056
Β. Σε περίπτωση σύγκρουσης πλοίων σε διεθνή ύδατα 1057
ΙΙ. Διεθνής δικαιοδοσία 1058
Α. Τα καλούμενα σε εφαρμογή κείμενα 1058
Α.1. Οι ΔΣ του 1952 1058
Α.2. Ο ΚανΒρυξ I (bis) 1059
Β. Οι βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας 1060
ΜΕΡΟΣ ΕKTO
ΕΝΩΣΙΑΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΚΑΙ ΕΝΩΣΙΑΚΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ
§ 43. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΟΥ ΔΙΕΠΟΥΝ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΝΑΥΤΙΚΟΥ
ΚΑΙ ΕΝΩΣΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1065
I. H διείσδυση του ενωσιακού δικαίου στη ρύθμιση της θαλάσσιας
μεταφοράς 1065
ΙΙ. Συντονισμός ενωσιακού δικαίου και διεθνών ναυτικών συμβάσεων 1067
Α. Από τη σκοπιά της ενωσιακής δράσης 1067
Β. Ως προς τις υποχρεώσεις των κρατών μελών 1069
§ 44. ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΑΓΟΡΑ 1073
Ι. Πρόσβαση στο νηολόγιο 1073
ΙΙ. Πρόσβαση στο φορτίο 1075
Α. Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στις διεθνείς μεταφορές 1075
Β. Καταπολέμηση του προστατευτισμού τρίτων χωρών 1077
ΙΙΙ. Πρόσβαση στην ακτοπλοΐα 1079
Α. Ο Κανονισμός 3577/1992 1079
Β. Ελληνικός Κώδικας Θαλάσσιων Ενδομεταφορών 1081
ΙV. Πρόσβαση στους λιμένες 1082
Α. Η προεργασία 1082
Β. Ο Κανονισμός 352/2017 και η άτολμη απελευθέρωση των λιμενικών
υπηρεσιών 1084
§ 45. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ 1088
Ι. Ειδικές ρυθμίσεις 1088
Α. Ναυτιλιακές διασκέψεις 1088
Β. Consortia 1090
II. Ενιαία εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού stricto sensu 1092
III. Κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων 1094
Α. Γενικά 1094
Β. Παραδείγματα 1096
Β.1. Tonnage Tax 1096
Β.2. Μέτρα ελάφρυνσης εργασιακού κόστους 1098
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΕΥΘΥΝΗ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
§46. ΕΝΩΣΙΑΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΥΘΥΝΗΣ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΖΗΜΙΩΝ 1100
Ι. Αστική ευθύνη και αποζημίωση 1100
ΙΙ. Ποινική ευθύνη 1102
§ 47. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1105
Ι. Μέτρα που αφορούν το κράτος σημαίας 1105
Α. Μέτρα εποπτικού χαρακτήρα 1105
Β. Μέτρα κατασκευαστικά/λειτουργικά 1107
ΙΙ. Μέτρα που αφορούν το κράτος λιμένος 1108
§ 48. ΠΡΑΣΙΝΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ 1111
Ι. Στοίχιση με τις νομοθετικές πρωτοβουλίες του ΙΜΟ - Απανθρακοποίηση 1111
ΙΙ. Ενωσιακά αγορακεντρικά μέτρα – το σύστημα ETS 1113
ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 1117
Σελ. 1
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
Σελ. 3
§ 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
Ι. Ναυτικές σχέσεις
1Στο πλαίσιο της ελληνικής έννομης τάξης, το ναυτικό δίκαιο (με ευρεία έννοια) είναι σύνολο ειδικών κανόνων που ρυθμίζουν τις σχέσεις που έχουν αιτία ή αφορμή τη λειτουργία ή χρησιμοποίηση πλοίου ή στατικού ναυπηγήματος ως μέσου παροχής υπηρεσιών, εκτέλεσης έργου ή ανάπτυξης δραστηριότητας στον υδάτινο χώρο. Οι ναυτικές σχέσεις δεν παρουσιάζουν, λοιπόν, συγκρινόμενες με εκείνες του χερσαίου δικαίου, ποιοτικές διαφορές και, συνακόλουθα, δεν υπόκεινται σε ειδικούς κανόνες λόγω της φύσης τους αλλά λόγω της ιδιαιτερότητας του αντικειμένου τους, δηλ. του πεδίου όπου αναφύονται.
2Δεν αρκεί, ωστόσο, ότι μια σχέση έλαβε υπόσταση στον υδάτινο, και δη θαλάσσιο χώρο, για να υπαχθεί στους ειδικούς κανόνες του ναυτικού δικαίου, να θεωρηθεί ναυτική. Απαιτείται ακόμη να σχετίζεται με τη χρησιμοποίηση πλοίου ή στατικού ναυπηγήματος ως μέσου άσκησης δραστηριότητας στον χώρο αυτόν. Δεν είναι ναυτικές οι σχέσεις που έχουν αιτία π.χ. τη ρύπανση του θαλάσσιου περιβάλλοντος από τα λύματα χερσαίας βιομηχανικής εγκατάστασης. Ο προσδιορισμός των ναυτικών σχέσεων και, σε τελική ανάλυση, των ορίων του ναυτικού δικαίου, προϋποθέτει τον καθορισμό της έννοιας του πλοίου και του στατικού ναυπηγήματος.
3Οι ναυτικές σχέσεις προέρχονται, όπως και οι χερσαίες, από δραστηριότητες μεταξύ ιδιωτών ή ιδιώτη και του Δημοσίου ή δημόσιου νομικού προσώπου που ενεργεί πράξεις εμπορικές ή βιομηχανικές, οπότε και έχουν ιδιωτικό χαρακτήρα · ή αναφύονται, όταν το κράτος ή δημόσιο νομικό πρόσωπο ασκεί δημόσια εξουσία ή ενεργεί με τρόπο που αντιστοιχεί στην άσκηση δημόσιας εξουσίας, οπότε και έχουν δημόσιο χαρακτήρα. Εξάλλου, εξαιτίας της συχνής αλλαγής έννομων τάξεων, ιδίως από το πλοίο, οι ναυτικές σχέσεις παρουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό στοιχεία αλλοδαπότητας, δηλ. έχουν διεθνή χαρακτήρα. Το ναυτικό δίκαιο αποτελεί σύνθετο κλάδο του δικαίου, διότι περιλαμβάνει κανόνες διεθνείς και εσωτερικούς, ιδιωτικού και δημόσιου δικαίου.
ΙΙ. Ιδιωτικό (εμπορικό) ναυτικό δίκαιο ή ναυτικό δίκαιο υπό στενή έννοια
4Το ιδιωτικό ναυτικό δίκαιο αφορά κυρίως αλλά όχι μόνο εμπορικές σχέσεις. Το άρθ. 3 του ΒΔ της 2/14 Μαΐου 1835 «περί αρμοδιότητος των εμποροδικείων» δια-
Σελ. 4
γράφει με ευρύτητα τα όρια του ναυτικού εμπορίου, καθόσον θεωρεί ως εμπορική κάθε υπηρεσία που παρέχεται από ή προς πλοίο με σκοπό το κέρδος, όπως την έναντι ανταλλάγματος παραχώρηση του όλου ή μέρους του πλοίου για τη μεταφορά προσώπων ή πραγμάτων (ολική ή μερική ναύλωση) ή την έναντι ανταλλάγματος εκτέλεση με πλοίο μεταφοράς προσώπων ή πραγμάτων, ερευνών ή χαρτογραφήσεων, ρυμουλκήσεων, διασώσεων, ανελκύσεων ή απομακρύνσεων ναυαγίων, σημάνσεων στο θαλάσσιο χώρο, απορρυπάνσεων του θαλάσσιου περιβάλλοντος, πόντισης καλωδίων, κατασκευής υποθαλάσσιων ή λιμενικών έργων, εξερευνήσεων ή εκμεταλλεύσεων του θαλάσσιου βυθού, εκβαθύνσεων ή καθαρισμού του, αλιευτικών εργασιών και γενικότερα την εκτέλεση άλλων θαλάσσιων αποστολών · την παροχή υπηρεσιών προς το πλοίο από τον πλοίαρχο και τα μέλη του πληρώματος ή από άλλα πρόσωπα κατά τον κατάπλου ή τον απόπλου ή κατά την παραμονή του στον λιμένα, όπως υπηρεσιών πλοήγησης, παραβολής, φορτοεκφόρτωσης, προμήθειας καυσίμων και τροφοεφοδίων, πρακτορείας κ.λπ. · την ασφαλιστική κάλυψη του πλοίου κατά των θαλάσσιων ή πολεμικών κινδύνων και την προερχόμενη απ’ αυτό αστική ευθύνη. Το γεγονός ότι οι σπουδαιότερες (από πρακτική άποψη) διατάξεις του ναυτικού δικαίου αφενός αφορούν κυρίως σχέσεις προερχόμενες από την ανάπτυξη επιχειρηματικής δραστηριότητας στον υδάτινο χώρο, αφετέρου διατυπώθηκαν αρχικά στο δεύτερο βιβλίο του Εμπορικού Νόμου (άρθ. 226-524), συνέβαλε στο να καταταχθεί το ναυτικό δίκαιο στο ιδιωτικό δίκαιο και να θεωρηθεί μέρος του εμπορικού δικαίου (ναυτικό δίκαιο με στενή έννοια). Η συστηματική διερεύνηση των διατάξεων αυτών θα αποτελέσει το βασικό αντικείμενο του παρόντος συγγράμματος.
ΙΙΙ. Δημόσιο ναυτικό δίκαιο
Α. Διοικητικό ναυτικό δίκαιο
5Το δημόσιο ναυτικό δίκαιο περιλαμβάνει κανόνες που ρυθμίζουν τις σχέσεις της Διοίκησης με τον κύριο πλοίου (ΚΔΝΔ άρθ. 3) ή βοηθητικού ναυπηγήματος (ΚΔΝΔ άρθ. 4), τον εκμεταλλευόμενο αυτό (πλοιοκτήτη ή εφοπλιστή), τον διαχειριστή του, τον ναυλωτή, τον επιβάτη, τον φορτωτή ή παραλήπτη του φορτίου, τον πλοίαρχο και τα μέλη του πληρώματος, τον πλοηγό, τον φορτοεκφορτωτή, τον στοιβαστή, τον φύλακα, τον ναυτικό πράκτορα ή άλλο επαγγελματία που παρέχει υπηρεσίες
Σελ. 5
στο πλοίο ή βοηθητικό ναυπήγημα κατά τον είσπλου ή έκπλου ή κατά την παραμονή του στον λιμένα.
Οι κανόνες αυτοί αφορούν ιδίως τη νηολόγηση και εθνικότητα του πλοίου ή βοηθητικού ναυπηγήματος (ΚΔΝΔ άρθ. 5-20), την καταμέτρηση της χωρητικότητάς του (ΚΔΝΔ άρθ. 21-30), την ασφάλεια των πλοίων ή βοηθητικών ναυπηγημάτων (ΚΔΝΔ άρθ. 31-45), τα ναυτιλιακά τους έγγραφα (ΚΔΝΔ άρθ. 46-53), την απογραφή των εργαζομένων στα πλοία ή βοηθητικά ναυπηγήματα (ΚΔΝΔ άρθ. 55-64), τη ναυτική εκπαίδευσή τους (ΚΔΝΔ άρθ. 65-72), τα αποδεικτικά ναυτικής ικανότητας (ΚΔΝΔ άρθ. 73-86), την οργανική σύνθεση του προσωπικού των πλοίων (ΚΔΝΔ άρθ. 87-92), την εύρεση ναυτικής εργασίας (ΚΔΝΔ άρθ. 93-94), την επέμβαση του κράτους στη ρύθμιση της σύμβασης ναυτολόγησης και της τροφοδοσίας του πληρώματος (ΚΔΝΔ άρθ. 95-103), τις διοικητικές εξουσίες και τα καθήκοντα του πλοιάρχου (ΚΔΝΔ άρθ. 104-129), τα καθήκοντα των μελών του πληρώματος (ΚΔΝΔ άρθ. 130-135), την αστυνομία της ναυσιπλοΐας, των λιμένων και των παραλίων (ΚΔΝΔ άρθ. 135-163), την ακτοπλοΐα (ΚΔΝΔ άρθ. 164-180α), την πλοήγηση (ΚΔΝΔ άρθ. 181-187), τη ρυμούλκηση και θαλάσσια αρωγή (ΚΔΝΔ άρθ. 188-189), τα ναυάγια πλοίων και φορτίων (ΚΔΝΔ άρθ. 195-201), τον πειθαρχικό έλεγχο του πλοιάρχου και των μελών του πληρώματος (ΚΔΝΔ άρθ. 245-270), τον διοικητικό έλεγχο των ναυτικών ατυχημάτων (ΝΔ 712/1970, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει), την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος (κωδ. Ν 743/1977).
6Οι εν λόγω κανόνες δεν παρουσιάζουν, συσχετιζόμενοι με εκείνους του διοικητικού δικαίου, ποιοτικές διαφορές. Διακρίνονται απ’ αυτούς λόγω του ιδιαίτερου πεδίου εφαρμογής τους και συγκροτούν, θεωρούμενοι από τη σκοπιά αυτή, το διοικητικό ναυτικό δίκαιο. Συνήθως η διερεύνησή τους γίνεται στο πλαίσιο του ιδιωτικού (εμπορικού) ναυτικού δικαίου διότι πολλοί από τους κανόνες αυτούς συνδέονται στενά με βασικούς ιδιωτικούς θεσμούς της εμπορικής ναυτιλίας.
Β. Ποινικό ναυτικό δίκαιο
7Επίσης, το δημόσιο ναυτικό δίκαιο περιλαμβάνει διατάξεις που καθορίζουν ποιες από τις πράξεις που γίνονται ή αφορούν πλοία ή στατικά ναυπηγήματα είναι ποινικά αξιόλογες (άρθ. 205-239 ΚΔΝΔ, άρθ. 5, 277, 291 ΠΚ, άρθ. 13§1 Ν 743/1977, άρθ. 5 περ. 1 ζ΄, 10, 19, 20, 22 Ν 1729/1987, Ν 4037/2012). Ενόψει των ατελειών που εμφανίζει η ποινική δικαιοσύνη στο ναυτικό πεδίο, ο νομοθέτης επιδίωξε να επεκτείνει και στις ποινικές ναυτικές υποθέσεις ως ένα βαθμό τα πλεονεκτήματα της εκδίκασης των ναυτικών διαφορών από ειδικά καταρτισμένους δικαστές. Έτσι, για την ανάκριση των αξιόποινων πράξεων που προβλέπει ο ΚΔΝΔ (άρθ. 202-244) ή έχουν σχέση με το θαλάσσιο εμπόριο ή τη χρησιμοποίηση ή λειτουργία πλοίου ή την πα-
Σελ. 6
ροχή εργασίας σ’ αυτό, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πρωτοδικείου Πειραιά ορίζει κατά προτίμηση ανακριτικό τμήμα, στο οποίο υπηρετεί δικαστής που έχει τα προβλεπόμενα στον νόμο ειδικά προσόντα (άρθ. 51§8 Ν 2172/1993). Οι διατάξεις αυτές δεν διαφέρουν, από ουσιαστική άποψη, των ποινικών κανόνων εν γένει. Διακρίνονται απ’ αυτούς λόγω του ιδιαίτερου πεδίου εφαρμογής τους και απαρτίζουν, θεωρούμενοι από τη σκοπιά αυτή, το ποινικό ναυτικό δίκαιο. Ωστόσο, εξετάζονται παραδοσιακά στο πλαίσιο του ποινικού δικαίου.
Γ. Οικονομικό ναυτικό δίκαιο
8Το δημόσιο ναυτικό δίκαιο περιλαμβάνει ακόμη διατάξεις που ρυθμίζουν ειδικώς την υποχρεωτική εισφορά προς το κράτος του κυρίου πλοίου ή στατικού ναυπηγήματος ή τρίτου που εκμεταλλεύεται αυτό για την αντιμετώπιση των γενικών αναγκών της λειτουργίας του. Η εισφορά αυτή δεν εξαρτάται από συγκεκριμένη αντιπαροχή του κράτους προς τον εκμεταλλευόμενο το πλοίο ή στατικό ναυπήγημα κύριο ή τρίτο και συνιστά συνεπώς φόρο. Ο Ν 27/1975 «περί φορολογίας πλοίων, επιβολής εισφοράς προς ανάπτυξη της εμπορικής ναυτιλίας, εγκαταστάσεως αλλοδαπών επιχειρήσεων και ρυθμίσεως συναφών θεμάτων» επιβάλλει ειδικώς στον πλοιοκτήτη «φόρο χωρητικότητας» (tonnage tax), με βάση τους κόρους ολικής χωρητικότητας του πλοίου και όχι τα παραγόμενα από αυτό έσοδα · το σύστημα έχει αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου από τα ενωσιακά όργανα υπό το πρίσμα των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
9Ειδικές διατάξεις επιβαρύνουν με τέλη το πλοίο και το στατικό ναυπήγημα για την παροχή δημόσιων υπηρεσιών προς αυτά. Στην κατηγορία των τελών αυτών εμπίπτουν : τα φαρικά τέλη (ΚΔΝΔ άρθ. 190-194), τα οποία αντισταθμίζουν τη δαπάνη του φωτισμού των ακτών και του είσπλου των λιμένων και καταβάλλουν προσορμιζόμενα τα ελληνικά και ξένα πλοία ανάλογα με την καθαρή χωρητικότητά τους και τις ενεργούμενες απ’ αυτά εμπορικές πράξεις σε τόνους φορτίου · τα προξενικά ναυτιλιακά τέλη, τα οποία καταβάλλουν τα ελληνικά εμπορικά πλοία για τις παρεχόμενες από τις ελληνικές προξενικές αρχές προς αυτά υπηρεσίες κατά την προσέγγιση σε αλλοδαπούς λιμένες (ΝΔ 952/1971 άρθ. 1) · τα λοιμοκαθαρτικά και γενικότερα τα υγειονομικά δικαιώματα · τα τέλη χρήσης λιμένων, τα οποία συνίστανται σε προσαύξηση του εισιτηρίου των επιβατών και συμβάλλουν στην εκτέλεση λιμενικών έργων. Η διάκριση του τέλους από το φόρο δεν είναι πάντοτε ευχερής, διότι αρκετές φορές χρησιμοποιείται ο όρος τέλος, ενώ πρόκειται για φόρο, όπως λ.χ. στην περίπτωση των τελών χαρτοσήμου.
Σελ. 7
10Περαιτέρω, ειδικές διατάξεις επιβαρύνουν με δικαιώματα το πλοίο και το στατικό ναυπήγημα για υπηρεσίες προς αυτά από το Δημόσιο ή άλλους οργανισμούς κατά την προσόρμιση, παραμονή, φόρτωση ή εκφόρτωση στο λιμένα και τη χρησιμοποίησή τους μέσω μεταφοράς ή παραγωγής άλλου έργου ή υπηρεσίας. Στην κατηγορία των δικαιωμάτων αυτών ανήκουν, λόγου χάρη, τα πλοηγικά δικαιώματα, τα δικαιώματα Λιμενικών Οργανισμών και Ταμείων για την προσόρμιση, παραβολή, πρυμνοδέτηση, ελλιμενισμό, ύδρευση πλοίου ή στατικού ναυπηγήματος, την επισκευή ή μετασκευή πλοίων ή στατικών ναυπηγημάτων, την αργία ή παροπλισμό τους, κ.ά..
11Ειδικώς ρυθμίζεται, ακόμη, η κοινωνική ασφάλιση των ναυτικών (πλοιάρχου και πληρώματος), καθώς και οι διάφορες ειδικές εισφορές που επιβάλλονται στα πλοία για την εξυπηρέτηση σκοπών συναφών με τη ναυτιλία. Οι παραπάνω ειδικές αυτές διατάξεις δεν διαφέρουν από ουσιαστική άποψη εκείνων του φορολογικού και του δημοσιονομικού δικαίου. Διακρίνονται από αυτές λόγω της ιδιαιτερότητας του αντικειμένου τους και των ειδικών συνθηκών που διατρέχουν την οικονομική χρησιμοποίησή του, γεγονός που συνέτεινε στο να γίνεται λόγος για οικονομικό ναυτικό δίκαιο. Η ειδικότερη εξέτασή τους γίνεται στο πλαίσιο του φορολογικού και του δημοσιονομικού εν γένει δικαίου.
ΙV. Διεθνές Ναυτικό Δίκαιο
Α. Δημόσιο διεθνές δίκαιο
12Σχέσεις, που απορρέουν από τη λειτουργία ή χρησιμοποίηση πλοίων ή στατικών ναυπηγημάτων, αναπτύσσονται και μεταξύ κρατών, τόσο σε καιρό ειρήνης (ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην ανοιχτή θάλασσα, αβλαβής διέλευση της χωρικής θάλασσας, νομικό καθεστώς των εμπορικών πλοίων κατά την παραμονή τους σε αλλοδαπούς λιμένες), όσο και σε καιρό πολέμου (κατάσχεση εχθρικού ή ουδέτερου πλοίου και κήρυξη αυτού ως «καλής λείας», ναυτικός αποκλεισμός). Τις σχέσεις αυτές ρυθμίζουν κανόνες που δεν εμφανίζουν, από ουσιαστική άποψη, διαφορές από εκείνους του δημόσιου διεθνούς δικαίου. Διακρίνονται απ’ αυτούς μόνο λόγω της ιδιαιτερότητας του αντικειμένου τους, γεγονός που συνέβαλε στο να γίνεται λόγος για δημόσιο διεθνές ναυτικό δίκαιο. Οι ειδικότεροι κανόνες που ρυθμίζουν την από μέρους των κρατών χρησιμοποίηση της θάλασσας και την άσκηση της εξουσίας τους στους θαλάσσιους χώρους, δεν διαφέρουν επίσης ποιοτικά από εκείνους του δημό-
Σελ. 8
σιου διεθνούς δικαίου, μολονότι προσδιορίζονται με την ειδική ονομασία «δίκαιο της θάλασσας» («the Law of the Sea»). Η διερεύνησή τους γίνεται στο πλαίσιο του δημόσιου διεθνούς δικαίου. Από τη σκοπιά του ιδιωτικού (εμπορικού) ναυτικού δικαίου ενδιαφέρουν στο μέτρο που επιβάλλεται για την πληρέστερη κατανόηση των ρυθμίσεών του.
Β. Ιδιωτικό διεθνές ναυτικό δίκαιο
13H ναυσιπλοΐα έχει παγκόσμια εμβέλεια. Γι’ αυτό και οι σχέσεις, που προέρχονται από τη λειτουργία ή χρησιμοποίηση πλοίων ή στατικών ναυπηγημάτων, έχουν τις πιο πολλές φορές διεθνή χαρακτήρα, δηλ. εγκλείουν συχνά στοιχεία που τις συνδέουν με περισσότερες έννομες τάξεις. Ο διεθνής χαρακτήρας τους υπαγόρευσε τη θέσπιση ειδικών διατάξεων που καθορίζουν το εφαρμοστέο σ’ αυτές ουσιαστικό δίκαιο (π.χ. άρθ. 16, 22, 47 ΚΙΝΔ) ή ορίζουν ότι εφαρμόζονται άμεσα σε κάθε σχέση που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής τους (π.χ. άρθ. 181 ΚΙΝΔ), δηλ. δεν θέτουν για την εφαρμογή τους σ’ αυτή ζήτημα προσφυγής σε κανόνα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (με τη στενή έννοια). Οι εν λόγω κανόνες απαρτίζουν το ιδιωτικό διεθνές ναυτικό δίκαιο, διότι δεν διακρίνονται από εκείνους του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου λόγω της ειδικής φύσης τους, αλλά λόγω της ιδιαιτερότητας του αντικειμένου τους. Αν και η εξέτασή τους γίνεται καταρχήν στο πλαίσιο του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, ειδικότερη αναφορά επιφυλάσσεται στη συνέχεια στον νόμο της σημαίας του πλοίου, ως κεντρικού κανόνα προσδιορισμού του εφαρμοστέου δικαίου στις εμπράγματες σχέσεις.
V. Δικονομικό ναυτικό δίκαιο
14Υπάρχουν, ακόμη, ειδικές διατάξεις που αφορούν τον τρόπο επίλυσης διαφορών προερχόμενων από τις ναυτικές σχέσεις (π.χ. άρθ. 8, 14§2, 19§3, 21§4, 26§3, 27§§3,5, 31, 34, 42§3, 47§2, 52§2, 56, 57§2, 58, 86§§2-4, 91§3, 130, 131§2, 140, 145, 146, 195, 198, 200, 209, 234-251, 270§3, 272-279 ΚΙΝΔ, άρθ. 51 Ν 2172/1993). Οι διατάξεις αυτές δεν διαφέρουν, από άποψη νομικής φύσης, των δικονομικών εν γένει κανόνων. Διακρίνονται απ’ αυτούς λόγω του ιδιαίτερου αντικειμένου τους, πράγμα που συνέτεινε στο να γίνεται λόγος για δικονομικό ναυτικό δίκαιο. Συνήθως, η ειδικότερη εξέτασή τους γίνεται στο πλαίσιο του ιδιωτικού (εμπορικού) ναυτικού δικαίου.
15Η σημαντική παρουσία της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας στον διεθνή στίβο των θαλάσσιων μεταφορών και η συνακόλουθη ανάγκη για ταχύτερη και πιο ουσιαστική διερεύνηση των ναυτικών διαφορών, και άρα αρτιότερη απονομή της δικαιοσύνης, οδήγησε το νομοθέτη – μετά από μακρύ νομοπολιτικό προβληματισμό – να συστήσει με τον Ν 2172/1993 ειδικά τμήματα ναυτικών διαφορών στο Πρωτοδικείο
Σελ. 9
και το Εφετείο του Πειραιά με σχετική λειτουργική αυτοτέλεια (άρθ. 51). Τα τμήματα αυτά στελεχώνουν δικαστικοί λειτουργοί που έχουν αφενός μετεκπαίδευση στο ναυτικό δίκαιο ή ιδιαίτερη εμπειρία ή επιστημονική δραστηριότητα στον κλάδο αυτόν του δικαίου, αφετέρου ικανοποιητική γνώση τουλάχιστο μιας από τις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες και ιδίως της αγγλικής (άρθ. 51§7).
16Ειδικότερα ο νόμος αυτός συνέστησε στο Πρωτοδικείο Πειραιά ειδικό τμήμα, στο οποίο εκδικάζονται :
α. Οι ναυτικές διαφορές που εισάγονται στο πρωτοδικείο αυτό (άρθ. 51§1 εδ. α΄). Σχετικά με τον καθορισμό των διαφορών αυτών ο νόμος (άρθ. 51§3 εδ. α΄) διέλαβε με τρόπο γενικό (clausola generallis) ότι «ναυτικές διαφορές είναι οι ιδιωτικές διαφορές που πηγάζουν από πράξεις του θαλάσσιου εμπορίου, τη χρησιμοποίηση, λειτουργία ή ναυσιπλοΐα πλοίου ή την παροχή εργασίας σ’ αυτό». Η έννοια του πλοίου ορίζεται με ευρύτητα, διότι περιλαμβάνει κάθε πλωτή κατασκευή που είναι ικανή για την εκτέλεση ορισμένου έργου ή υπηρεσίας στο θαλάσσιο χώρο (άρθ. 51§4). Παράλληλα όμως ο νόμος (άρθ. 51§3 εδ. Β΄ περ. α΄-ιζ΄), για να διευκολύνει την κρίση για την υπαγωγή ή μη μιας διαφοράς στη λειτουργική αρμοδιότητα του τμήματος, απαριθμεί ενδεικτικά τις αιτίες από τις οποίες μπορεί να προκύψουν ναυτικές διαφορές. Η απαρίθμηση έχει ακολουθήσει τη ΔΣ 1952 για τη διεθνή ενοποίηση ορισμένων κανόνων σχετικών με τη συντηρητική κατάσχεση πλοίων (Ν 4570/1966), η οποία καθορίζει στο άρθ. 1 αυτής τις ναυτικές απαιτήσεις που μπορεί να εξασφαλιστούν με τη συντηρητική κατάσχεση πλοίου, με ορισμένες διευρύνσεις ή συμπληρώσεις που υπαγόρευσαν οι τεχνολογικές ή οικονομικές εξελίξεις και γενικότερα οι ανάγκες της πράξης, όπως π.χ. οι απαιτήσεις που απορρέουν από συμβάσεις παραχώρησης της χρήσης ή της εκμετάλλευσης εμπορευματοκιβωτίων, από απώλειες ή βλάβες εμπορευματοκιβωτίων κατά τη μεταφορά τους με πλοίο, από ενέργειες για την πρόληψη ή τον περιορισμό της ζημίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος από πλοίο ή φορτίο ή την αποκατάσταση των περιουσιακών ζημιών που προκλήθηκαν με τη ρύπανση του θαλάσσιου περιβάλλοντος από πλοίο. Παρά το γεγονός ότι ο νόμος δεν κάνει ρητά λόγο γι’ αυτές, εκδικάζονται ακόμη από το τμήμα ναυτικών διαφορών οι αιτήσεις που εισάγονται στο Πρωτοδικείο Πειραιά και αφορούν τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων για την εξασφάλιση δικαιωμάτων που πηγάζουν από πράξεις του θαλάσσιου εμπορίου, τη χρησιμοποίηση, λειτουργία ή ναυσιπλοΐα πλοίου ή την παροχή εργασίας σ’ αυτό, διότι αποτελούν και αυτές ναυτικές διαφορές (άρθ. 1 ΔΣ 1952 και 682 ΚΠολΔ).
Σελ. 10
β. Οι υποθέσεις που εισάγονται στο Πρωτοδικείο Πειραιά και εκδικάζονται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, εφόσον αφορούν ρύθμιση δικαιωμάτων ή καταστάσεων που σχετίζονται άμεσα με πράξεις του θαλάσσιου εμπορίου, τη χρησιμοποίηση ή λειτουργία πλοίου ή την παροχή εργασίας σ’ αυτό.
γ. Οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων των περιφερειών των Πρωτοδικείων Πειραιά και Αθήνας που κρίνουν ναυτικές διαφορές καθώς και υποθέσεις που εκδικάζονται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας και αφορούν τη ρύθμιση δικαιωμάτων ή καταστάσεων που σχετίζονται άμεσα με πράξεις του θαλάσσιου εμπορίου, τη χρησιμοποίηση, λειτουργία ή ναυσιπλοΐα πλοίου ή την παροχή εργασίας σ’ αυτό (άρθ. 51§1 περ. γ’). Επομένως, η έφεση κατά της απόφασης π.χ. του Ειρηνοδικείου Ελευσίνας, που ρύθμισε τη νομή πλοίου, εκδικάζεται στο τμήμα ναυτικών διαφορών του Πρωτοδικείου Πειραιά.
δ. Όσον αφορά την εκδίκαση των ναυτικών διαφορών, η δικαιοδοσία (τοπική αρμοδιότητα) του Πρωτοδικείου Πειραιά εκτείνεται σε ολόκληρο το νομό Αττικής (άρθ. 51§2). Η διάταξη έχει σκοπό ν’ αυξήσει τις ναυτικές διαφορές που εκδικάζονται από το Πρωτοδικείο αυτό και να συμβάλει στην ενότητα της συναφούς νομολογίας σε όσο γίνεται μεγαλύτερη έκταση. Έτσι, στο τμήμα ναυτικών διαφορών του Πρωτοδικείου Πειραιά εκδικάζονται και οι ναυτικές διαφορές που υπάγονταν στην τοπική αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου της Αθήνας. Αυτό σημαίνει ότι η τοπική αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου Πειραιά στις διαφορές αυτές εξαρτάται και από στοιχεία που ανάγονται στη φύση της διαφοράς. Αν και η διάταξη δεν κάνει ρητά λόγο, η τοπική αυτή αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου Πειραιά πρέπει, εκτιμώντας το δικαιολογητικό της λόγο, να θεωρηθεί ως αποκλειστική. Επίσης, το Πρωτοδικείο Πειραιά έχει συντρέχουσα αρμοδιότητα για τις λοιπές εκτός Αττικής ναυτικές διαφορές (άρθ. 51§2 εδ. β΄). Είναι σαφές ότι σκοπείται η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συγκέντρωση ναυτικών υποθέσεων στα Ναυτικά Τμήματα, προκειμένου να επιτευχθεί ομοιομορφία δικαστικής κρίσης και ενοποίηση της νομολογίας.
17Επίσης, η διάταξη της §6 του άρθ. 51 του Ν 2172/1993 συνέστησε στο Εφετείο Πειραιά ειδικό τμήμα, στο οποίο εκδικάζονται οι εφέσεις κατά των αποφάσεων του Μονομελούς ή Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά που κρίνουν ναυτικές διαφορές και υποθέσεις.
Σελ. 11
Ειδικά έχει αντιμετωπιστεί η παραπομπή στο ή από το τμήμα ναυτικών διαφορών του Πρωτοδικείου ή του Εφετείου Πειραιά, όταν η εκδικαζόμενη διαφορά ή υπόθεση υπάγεται ή όχι σ’ αυτό. Έτσι, διαφορές και υποθέσεις που υπάγονται στο τμήμα ναυτικών διαφορών του Πρωτοδικείου ή του Εφετείου Πειραιά και εισάγονται σε άλλο τμήμα του ίδιου δικαστηρίου, παραπέμπονται στο τμήμα ναυτικών διαφορών. Αντίθετα, διαφορές και υποθέσεις που δεν υπάγονται στο τμήμα ναυτικών διαφορών και εισάγονται σ’ αυτό, μπορεί να δικαστούν από το τμήμα αυτό ή να παραπεμφθούν στο αρμόδιο τμήμα (άρθ. 51§5 περ. α΄). Η ρύθμιση αυτή δεν επιτρέπει απλώς να εκδικαστούν στο τμήμα ναυτικών διαφορών υποθέσεις, που δεν είναι μεν ναυτικές, προϋποθέτουν όμως ως ένα βαθμό γνώση των θεμάτων της εμπορικής ναυτιλίας, όπως π.χ. η κήρυξη σε πτώχευση πλοιοκτήτριας εταιρείας (ημεδαπής ή αλλοδαπής), αλλά και διευκολύνει την ομαλή λειτουργία του Πρωτοδικείου, καθόσον παρέχει τη δυνατότητα, σε περίπτωση μείωσης των ναυτικών διαφορών και υποθέσεων, να εξισορροπηθούν οι υπηρεσιακές υποχρεώσεις των δικαστών του. Κατά τα λοιπά εφαρμόζεται αναλόγως η διάταξη του άρθ. 46 ΚΠολΔ (άρθ. 51§5 περ. β΄). Επομένως, η απόφαση ενός τμήματος του Πρωτοδικείου Πειραιά που παραπέμπει την υπόθεση στο τμήμα ναυτικών διαφορών και αντίστροφα, δεν καταργεί την εκκρεμοδικία, αν και είναι οριστική. Υπόκειται σε ένδικα μέσα (έφεση, αναίρεση).
Σελ. 12
§ 2. ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
18Το ξύλινο πλοίο, κωπήλατο ή ιστιοφόρο, είχε πολύ μικρή ανθεκτικότητα στους αυξημένους κινδύνους του υδάτινου στοιχείου. Μολοντούτο, η αγοραία αξία του δεν ήταν ευκαταφρόνητη · η ναυπήγηση ή η αγορά του δεν ήταν εφικτή χωρίς γενναία χρηματοδότηση. Η οικονομική αξία του ήταν ακόμη πιο σπουδαία, διότι το πλοίο ήταν το κέντρο της επαγγελματικής δραστηριότητας του πλοιοκτήτη, το μέσο παροχής υπηρεσιών ή εκτέλεσης έργου, απόδοσης κερδών σ’ αυτόν. Η διαρκής κίνησή του καθιστούσε το πλοίο σοβαρή πηγή υποχρεώσεων για τον πλοιοκτήτη, που ειδικότερους γενεσιουργούς λόγους είχαν ιδίως τις δαπάνες λειτουργίας και την έκθεσή του στους κινδύνους της ναυσιπλοΐας. Παράλληλα, επέτρεπε στο πλοίο να διαφεύγει ευχερώς από τη σφαίρα εξουσίας του πλοιοκτήτη (όταν αυτός δεν επέβαινε σ’ αυτό) καθώς και των ναυτικών δανειστών, ιδίως εκείνων απ’ αυτούς που ήταν μικρής οικονομικής επιφάνειας και είχαν απαιτήσεις μικρού μεγέθους.
19Το μηχανοκίνητο πλοίο αντιμετωπίζει πολύ πιο αποτελεσματικά τους θαλάσσιους κινδύνους. Ωστόσο οι απώλειες πλοίων, πραγματικές και τεκμαρτές, παραμένουν υπολογίσιμες, ενώ το επενδυόμενο στο μηχανοκίνητο πλοίο κεφάλαιο είναι πολύ πιο σημαντικό. Οι οικονομικές επιπτώσεις από τα ατυχήματα των μηχανοκίνητων πλοίων είναι πολύ πιο σοβαρές, διότι το -συνεχώς αυξανόμενο- μέγεθός τους, έχει επιτρέψει τη μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων υδρογονανθράκων και άλλων επικίνδυνων υλών και διευρύνει σε μεγάλο βαθμό τον κύκλο των προσβαλλόμενων από τα ατυχήματά τους έννομων αγαθών. Έτσι, ο κίνδυνος υπερχρέωσης του πλοιοκτήτη παραμένει υπολογίσιμος. Η θαυμαστή, εξάλλου, πρόοδος της τεχνολογίας και η εξαιρετική ανάπτυξη του τραπεζικού συστήματος έχουν διευκολύνει την επικοινωνία του πλοιοκτήτη και του πλοιάρχου, δεν έχουν όμως αποτρέψει πλήρως τη δυνατότητα του πλοίου, ιδίως του πλανόδιου, να διαφεύγει από τη σφαίρα εξουσίας των ναυτικών δανειστών, ιδίως μικρής οικονομικής επιφάνειας.
20Οι παράγοντες αυτοί υπαγόρευσαν από παλαιότατους χρόνους να ρυθμιστούν οι ναυτικές σχέσεις από ειδικούς κανόνες, να διαμορφωθούν ναυτικοί νομικοί θεσμοί, οι οποίοι όμως δεν παρέμειναν αμετάβλητοι. Οι διακυμάνσεις της οικονομικής ζωής, οφειλόμενες στις τεχνολογικές εξελίξεις και στην εμφάνιση νέων αναγκών από τη μια γενεά στην άλλη, δημιούργησαν βαθμιαία νέες μορφές ναυτικών συναλλαγών και περαιτέρω νέους ναυτικούς θεσμούς, των οποίων οι δεσμοί με το παρελθόν, όσο χαλαροί και αν είναι, γίνονται ευχερώς αντιληπτοί. Το ναυτικό δίκαιο υπήρξε (και είναι) κατ’ εξοχήν το δίκαιο της ανάπτυξης επιχειρηματικής δραστηριότητας στο υδάτινο στοιχείο, που προσαρμόστηκε (και προσαρμόζεται) στις τεχνικές και οικονομικές εξελίξεις του ναυτικού φαινομένου. Αλλ’ όσο και αν συνέτειναν οι εξελίξεις αυτές στη δημιουργία νέων ναυτικών θεσμών, είναι πολύ σπάνιο οι θεσμοί αυτοί να μην εκφράζουν παλαιότερους θεσμούς, προσαρμοσμένους στις νέες ανάγκες.
Το AI.chatbook® είναι η πρώτη εφαρμογή AI στην Ελλάδα που συνδυάζει το περιεχόμενο έντυπων εκδόσεων με την τεχνητή νοημοσύνη. Το AI.chatbook®, μέσα από οποιαδήποτε συσκευή που έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο, επιτρέπει στον αναγνώστη να υποβάλει ερωτήσεις στο περιεχόμενο επιλεγμένων βιβλίων, για να λάβει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα τεκμηριωμένες απαντήσεις με πλήρη πρόσβαση και αναφορά στην πηγή.
Η εφαρμογή βασίζεται σε μια καινοτόμα πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης, η οποία αναπτύχθηκε από τα LexLabs για την επίλυση απλών ή σύνθετων θεμάτων που απασχολούν τον νομικό. Η επίλυση αυτή επιτυγχάνεται μέσα από την αλληλεπίδραση του με αξιόπιστο περιεχόμενο επιλεγμένων εκδόσεων και σταδιακά επί του συνόλου της Βιβλιογραφίας της ΝΟΜΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ.
Με την αγορά κάθε AI.chatbook®, έχετε δικαίωμα να υποβάλετε έως και 200 ερωτήσεις σχετικά με το περιεχόμενο της επιλεγμένης έκδοσης και αποκτάτε πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενο της με τη μορφή e-book.
