ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Η ενισχυμένη διακυβερνητική δυναμική και η αντιμετώπιση
της ευρωκρίσης και του προσφυγικού: Διαφαινόμενο κοινό νομικό
πρότυπο παράκαμψης / περιορισμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Ορισμοί και τυπολογία κρίσεων και μέτρων
& σύνοψη βασικών νομικών και θεσμικών εξελίξεων

1.1 Ορισμός «κρίσης ευρωπαϊκής ενοποίησης» και τυπολογία κρίσεων
και μέτρων αντιμετώπισης των κρίσεων του ευρώ
και του προσφυγικού 13

1.2 Σύνοψη μέτρων αντιμετώπισης της χρηματοοικονομικής
και προσφυγικής κρίσης 21

1.2.1 Μέτρα αντιμετώπισης της χρηματοοικονομικής κρίσης 21

1.2.2 Μέτρα αντιμετώπισης της προσφυγικής κρίσης 41

1.3 Συμπερασματικά σχόλια 52

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Υπο-ερωτήματα έρευνας, μεθοδολογία, βιβλιογραφία
& βασική υφιστάμενη επιχειρηματολογία

2.1 Βασικό ζητούμενο και υπο-ερωτήματα έρευνας 55

2.2 Μεθοδολογία έρευνας 57

2.3 Βιβλιογραφική ανασκόπηση 60

2.4 Επιμέρους συμπεράσματα 76

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

Ανίχνευση και τεκμηρίωση κοινής νομικής τεχνικής /
νομικού υποδείγματος παράκαμψης του ΧΘΔΕΕ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Μέτρα αντιμετώπισης των κρίσεων υπό το πρίσμα του πιθανού
σοβαρού περιορισμού της ενωσιακής αρμοδιότητας (ανάκτηση
από τα κράτη μέλη «λισσαβωνοποιημένων» ενωσιακών
αρμοδιοτήτων-reverse competence creep)

1.1 Χρηματοοικονομική κρίση 81

1.1.1 Αρχές που διέπουν την ύπαρξη ενωσιακής αρμοδιότητας διασφάλισης συντονισμού των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, χρηματο-­
δοτικής συνδρομής τους και της αντίστοιχης νομισματικής αρμοδιότητας 81

1.1.2 Νομικό πλαίσιο συναφών αρμοδιοτήτων (πριν τις αλλαγές λόγω
της κρίσης) 95

1.1.3 Μη ενωσιακά μέτρα, μη ασκηθείσες ενωσιακές αρμοδιότητες
και αξιολόγηση του νομικού τους αντικτύπου 107

1.1.3.1 Greek Loan Facility, EFSF & ESM και ενωσιακό δίκαιο 107

1.1.3.2 TSCG και ενωσιακό δίκαιο 114

1.1.3.3 SRF και ενωσιακό δίκαιο 118

1.2 Προσφυγική κρίση 121

1.2.1 Αρχές που διέπουν την εξωτερική διάσταση της πολιτικής μετανάστευσης
και ασύλου και της διαχείρισης των εσωτερικών συνόρων της ΕΕ 121

1.2.2 Νομικό πλαίσιο συναφών αρμοδιοτήτων 125

1.2.3 Μη ενωσιακά μέτρα, μη ασκηθείσες ενωσιακές αρμοδιότητες
και αξιολόγηση του νομικού τους αντικτύπου 133

1.2.3.1 Κοινή Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας 133

1.2.3.2 Μαζική προσωρινή επαναφορά των ελέγχων στα εσωτερικά
σύνορα της ΕΕ 137

1.3 Συμπερασματικές παρατηρήσεις 142

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Μέτρα αντιμετώπισης των κρίσεων υπό το πρίσμα της πιθανής σοβαρής επέκτασης της ενωσιακής αρμοδιότητας
(υπόδειγμα ad hoc διασταλτικής ερμηνείας των ενωσιακών
αρμοδιοτήτων-competence creep)

2.1 Χρηματοοικονομική κρίση 145

2.1.1 Αρχές που διέπουν την άσκηση ενωσιακής αρμοδιότητας διασφάλισης συντονισμού των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών σε επίπεδο
ΕΕ και της αντίστοιχης νομισματικής αρμοδιότητας 145

2.1.2 Νομικό πλαίσιο συναφών αρμοδιοτήτων (πριν τις μεταρρυθμίσεις
λόγω της κρίσης) 151

2.1.3 Ενωσιακά μέτρα και αξιολόγηση του νομικού τους αντικτύπου 154

2.1.3.1 Πρωτοβουλίες της ΕΚΤ και ενωσιακό δίκαιο 154

2.1.3.2 Μέτρα εμβάθυνσης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Διακυβέρνησης
και ενωσιακό δίκαιο 157

2.2 Προσφυγική κρίση 160

2.2.1 Αρχές που διέπουν την εσωτερική και την εξωτερική διάσταση
της πολιτικής μετανάστευσης και ασύλου 160

2.2.2 Νομικό πλαίσιο αρμοδιοτήτων 160

2.2.3 Ενωσιακά μέτρα και αξιολόγηση του νομικού τους αντικτύπου 160

2.2.3.1 Δημιουργία hotspots: Σύστημα κομβικών σημείων υποδοχής 161

2.3 Συμπερασματικές διαπιστώσεις 172

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Χρήση μέτρων ασαφούς νομικής φύσης και δικαιοδοσίας -
«ηπιοποίηση» του ενωσιακού δίκαιου

3.1 Ήπιο δίκαιο και ενωσιακό σύστημα διακυβέρνησης 175

3.2 Ήπιο δίκαιο και χρηματοοικονομική κρίση 183

3.3 Ήπιο δίκαιο και προσφυγική κρίση 191

3.4 Συμπερασματικά σχόλια 197

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Οι ενωσιακοί θεσμοί στον διακυβερνητικό νομικό χώρο
και η ανάγκη εξασφάλισης της ευνοϊκής ανοχής του ΔΕΕ

4.1 Χρήση των ενωσιακών θεσμικών οργάνων εκτός του πεδίου εφαρμογής
του ενωσιακού δικαίου ακόμη και με νέα καθήκοντα 201

4.2 Ενωσιακά θεσμικά όργανα και χρηματοοικονομική κρίση 202

4.2.1 Ενωσιακά θεσμικά όργανα και ESM 202

4.2.2 Ενωσιακά θεσμικά όργανα και TSCG 206

4.2.3 Η χρήση ενωσιακών θεσμικών οργάνων και εγειρόμενα ζητήματα
υπό το πρίσμα συναφών συνταγματικών αρχών 210

4.3 Ενωσιακά θεσμικά όργανα και προσφυγική κρίση 216

4.4 Συμπερασματικές παρατηρήσεις 225

ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ

Ο δικαστικός έλεγχος του κοινού νομικού υποδείγματος
και πιθανές λύσεις αντιμετώπισής του

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Ο απρόθυμος δικαστικός έλεγχος
της κοινής νομικής μεθόδου

1.1 Δικαστικός έλεγχος μέτρων αντιμετώπισης της χρηματοοικονομικής κρίσης 231

1.1.1 ΔΕΕ C-370/12 Thomas Pringle κατά Government of Ireland,
της 27ης Νοεμβρίου 2012, ECLI:EU:C:2012:756 232

1.1.1.1 Νομικό ζήτημα 232

1.1.1.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 232

1.1.1.3 Πραγματικά περιστατικά 233

1.1.1.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 234

1.1.1.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 236

1.1.2 ΔΕΕ C-62/14 Peter Gauweiler κατά Deutscher Bundestag,
της 16ης Ιουνίου 2015, ECLI:EU:C:2015:400 242

1.1.2.1 Νομικό ζήτημα 242

1.1.2.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 243

1.1.2.3 Πραγματικά περιστατικά 244

1.1.2.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 244

1.1.2.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 245

1.1.3 ΔΕΕ C-493/17 Διαδικασία κινηθείσα από τον Heinrich Weiss κ.λπ.,
της 11ης Δεκεμβρίου 2018, ECLI:EU:C:2018:1000 246

1.1.3.1 Νομικό ζήτημα 246

1.1.3.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 246

1.1.3.3 Πραγματικά περιστατικά 246

1.1.3.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 246

1.1.3.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 247

1.1.4 ΓΔΕΕ Τ-298/13 Ledra Advertising Ltd κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπή και Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), της 20ης Σεπτεμβρίου 2016, ECLI:EU:C:2016:701 & ΓΔΕΕ Τ-327/13 Κωνσταντίνος Μαλλής και
Έλλη Κωνσταντίνου Μαλλή κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής
και Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), της 16ης Οκτωβρίου 2014, ECLI:EU:T:2014:909 248

1.1.4.1 Νομικό ζήτημα 248

1.1.4.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 249

1.1.4.3 Πραγματικά περιστατικά (Ledra Αdv.) 251

1.1.4.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης
(Ledra Αdv.) 252

1.1.4.5 Πραγματικά περιστατικά (Mallis) 253

1.1.4.6 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα (Mallis) 253

1.1.4.7 Ανάλυση / Σημασία των αποφάσεων 254

1.1.5 ΓΔΕΕ Τ-531/14 Λεϊμονιά Σωτηροπούλου κ.λπ. κατά Συμβουλίου
της ΕΕ, της 3ης Μάιου 2017, ECLI:EU:T:2017:297 255

1.1.5.1 Νομικό ζήτημα 255

1.1.5.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 255

1.1.5.3 Πραγματικά περιστατικά 256

1.1.5.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 257

1.1.5.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 259

1.1.6 ΓΔΕΕ Τ-215/11 Ανώτατη Διοίκηση Υπάλληλων ΑΔΕΔΥ
κατά Συμβουλίου της ΕΕ, της 27ης Νοεμβρίου 2012, ECLI:EU:T:2012:627 259

1.1.6.1 Νομικό ζήτημα 259

1.1.6.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 260

1.1.6.3 Πραγματικά περιστατικά 260

1.1.6.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 260

1.1.6.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 262

1.1.7 ΔΕΕ C-258/14 Eugenia Florescu κατά Casa Judeţeană de Pensii Sibiu,
της 13ης Ιουνίου 2017, ECLI:EU:C:2016:995 262

1.1.7.1 Νομικό ζήτημα 262

1.1.7.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 263

1.1.7.3 Πραγματικά περιστατικά 264

1.1.7.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 264

1.1.7.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 265

1.1.8 ΔΕΕ C-64/16 Associação Sindical dos Juízes Portugueses
κατά Tribunal de Contas, της 27 Φεβρουαρίου 2018, ECLI:EU:C:2018:117 266

1.1.8.1 Νομικό ζήτημα 266

1.1.8.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 266

1.1.8.3 Πραγματικά περιστατικά 267

1.1.8.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 267

1.1.8.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 268

1.1.9 ΓΔΕΕ Τ-79/13 Alessandro Accorinti κ.λπ. κατά Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας, της 7ης Οκτωβρίου 2015, ECLI:EU:T:2015:756 &
Διάταξη T-79/13 DEP της 19ης Ιουνίου 2018, ECLI:EU:T:2018:365 269

1.1.9.1 Νομικό ζήτημα 269

1.1.9.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 269

1.1.9.3 Πραγματικά περιστατικά 270

1.1.9.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 270

1.1.9.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 272

1.1.10 Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-597/18 P, C-598/18 P, C-603/18 P
και C-604/18 P Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά
K. Chrysostomides & Co. LLC και των λοιπών διαδίκων,
της 16ης Δεκεμβρίου 2020, ECLI:EU:C:2020:1028 272

1.1.10.1 Νομικό ζήτημα 272

1.1.10.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 273

1.1.10.3 Πραγματικά περιστατικά 273

1.1.10.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό
της απόφασης 274

1.1.10.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 275

1.1.11 ΔΕΕ C-83/20 BPC Lux 2 Sàrl κ.λπ. κατά Banco de Portugal κ.λπ.,
της 5ης Μαΐου 2022, ECLI:EU:C:2022:346 276

1.1.11.1 Νομικό ζήτημα 276

1.1.11.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 277

1.1.11.3 Πραγματικά περιστατικά 278

1.1.11.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό
της απόφασης 279

1.1.11.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 280

1.2 Δικαστικός έλεγχος μέτρων αντιμετώπισης της προσφυγικής κρίσης 281

1.2.1 Διατάξεις του Γενικού Δικαστηρίου στις υποθέσεις T-192/16, T-193/16
& T-257/16, NF, NG & NM κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της 28ης
Φεβρουαρίου 2017, ECLI:EU:T:2017:128, ECLI:EU:T:2017:129 & ECLI:EU:T:2017:130 και Διάταξη του Δικαστηρίου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις αναίρεσης C-208/17 P έωςC-210/17 P NF κ.λπ. κατά
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της 12ης Σεπτεμβρίου 2018,
ECLI:EU:C:2018:705 281

1.2.1.1 Νομικό ζήτημα 281

1.2.1.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο Άρθρα 216,
218 & 263 ΣΛΕΕ 282

1.2.1.3 Πραγματικά περιστατικά 282

1.2.1.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 282

1.2.1.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 283

1.2.2 Συνεκδικασθείσες υποθέσεις ΔΕΕ C-643/15 και C-647/15 Σλοβακική Δημοκρατία και Ουγγαρία υποστηριζόμενες από τη Δημοκρατία
της Πολωνίας κατά Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
της 6ης Σεπτεμβρίου 2017, ECLI:EU:C:2017:631 288

1.2.2.1 Νομικό ζήτημα 288

1.2.2.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 289

1.2.2.3 Πραγματικά περιστατικά 290

1.2.2.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 291

1.2.2.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 293

1.2.3 ΔΕΕ C-368/20 και C-369/20 NW κατά Landespolizeidirektion Steiermark
και Bezirkshauptmannschaft Leibnitz, της 26ης Απριλίου 2022, ECLI:EU:C:2022:298 294

1.2.3.1 Νομικό ζήτημα 294

1.2.3.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 294

1.2.3.3 Πραγματικά περιστατικά 295

1.2.3.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 296

1.2.3.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 297

1.2.4 ΔΕΕ στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-412/17 και C-474/17
Bundesrepublik Deutschland κατά Touring Tours und Travel GmbH
και Sociedad de Transportes SA, της 13ης Δεκεμβρίου 2018, ECLI:EU:C:2018:1005 299

1.2.4.1 Νομικό ζήτημα 299

1.2.4.2 Κυριότεροι κανόνες δικαίου / Συναφές ενωσιακό δίκαιο 299

1.2.4.3 Πραγματικά περιστατικά 300

1.2.4.4 Δικανικός συλλογισμός / Συμπεράσματα & διατακτικό της απόφασης 300

1.2.4.5 Ανάλυση / Σημασία της απόφασης 301

1.3 Συμπερασματικές παρατηρήσεις 302

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Προτάσεις και λύσεις αντιμετώπισης του κοινού παραδείγματος

2.1 Αρμοδιότητα «σύμπραξης» ή ειδική συντρέχουσα αρμοδιότητα 308

2.2 ΔΕΕ και νέες δυνατότητες δικαστικού ελέγχου 313

2.3 Λοιπές προτάσεις αντιμετώπισης της κοινής μεθόδου 319

2.4 Συμπερασματικές διαπιστώσεις 322

ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 323

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 331

ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΉΡΙΟ 359